Pages

Saturday, June 2, 2018

जमिनदारी सोचका कारण कांग्रेस स्थानीयलाई नेतृत्व दिन चाहँदैन : ऋषिकेश पोखरेल

नेपाल लाइभ

मंसिर ११, २०७४| प्रकाशित २३:३९

नेकपा एमालेका ऋषिकेश पोखरेलले ०७० सालको चुनावमा नेपाली कांग्रेसका आमोद उपाध्यायलाई पराजित गर्दै संविधानसभासम्मको यात्रा तय गरेका थिए। अहिले पोखरेल नेपाली कांग्रेसका प्रभावशाली नेता मिनेन्द्र रिजालसँग मोरङ २ बाट प्रतिनिधिसभा सदस्यमा प्रतिस्पर्धा गर्दै छन्। चुनाव प्रचारप्रसारमा व्यस्त रहेका पोखरेलसँग नेपाल लाइभका लागि किशोर दहालले गरेको कुराकानीः

कांग्रेसका चर्चित नेतासँग प्रतिस्पर्धा गर्दै हुनुहुन्छ। कतिको दबाब महसुस भइरहेको छ?

मलाई कुनै दबाब महसुस भएको छैन। म यो समाजको नागरिक हो। यो समाजकै दाजुभाइ हुँ। यहाँ मेरो सामाजिक सम्बन्ध छ। हिजोका तीन वर्ष यो समाजले मसँग परीक्षा लिएको छ। म त्यो परीक्षामा पास भएको छु। आज पनि समाजका दाजुभाइ, बुबाआमासँग पुगिरहेको छु। सबैले राम्रो प्रतिक्रिया दिइरहनुभएको छ। सबैको सद्भाव, आशीर्वाद र साथ लिँदै र हिँड्दैछु।

वाम र लोकतान्त्रिक गठबन्धनलाई जनताले हेर्न पनि चाहेका छैनन् : मनिष सुमन

नेपाल लाइभ

मंसिर ११, २०७४| प्रकाशित २०:४०

राष्ट्रिय जनता पार्टी (राजपा) का महासचिव मनिष सुमन मंसिर २१ गते हुने दोस्रो चरणको निर्वाचनमा सप्तरी क्षेत्र नम्बर २ (ख) मा प्रदेशसभा सदस्यका उम्मेदवार हुन्। सप्तरीमा राजपा–संघीय समाजवादी फोरम गठबन्धनका संयुक्त उम्मेदवार रहेका सुमनसँग निर्वाचनको सन्दर्भमा नेपाल लाइभका किशोर दहालले राजविराजमा गरेको कुराकानीः

प्रतिनिधिसभाभन्दा प्रदेशसभामा के त्यस्तो बढी आकर्षण छ, जसले गर्दा प्रदेशसभाको उम्मेदवार बन्नुभयो?

म योभन्दा अघि चुनाव लडेको थिइनँ, त्यसकारण यो मेरो पहिलो चुनावी प्रतिस्पर्धा हो। पहिलो कारण त यही नै हो। त्यस्तै, मधेसकै एक जना शीर्ष नेता उपेन्द्र यादवले यही क्षेत्रबाट प्रतिनिधिसभाको लागि उम्मेदवार हुने इच्छा व्यक्त गर्नुभयो। उहाँ यहीँ जन्मे–हुर्केको, पढेको व्यक्ति हो। हिजोसम्म उहाँको कर्मक्षेत्र अन्यत्र रह्यो। तर, यसपटक जन्मभूमिबाटै चुनाव लड्ने भनेर इच्छा गरेपछि मैले उहाँलाई सहयोग गर्नु आवश्यक देखेँ। मेरो पहिलो निर्वाचन प्रदेशसभाकै लागि लडूँ, जनतालाई सेवा गर्ने जुन अभिप्राय छ, त्यो प्रदेशसभाबाटै सुरु गरुँ भनेर त्यसकै उम्मेदवार बनेको हुँ।

यहाँबाट नभए पनि अन्य क्षेत्रबाट चुनाव लडेर पनि जित्न सक्नुहुन्थ्यो होला नि?

जो जहाँको स्थानीय हो, उसले त्यहाँ बढी महत्त्व पाउँछ। मैले मेरो जन्मभूमि र कर्मभूमि, जहाँबाट मैले राजनीति सिकेँ र जहाँका जनतासँग, मतदातासँग मेरो प्रत्यक्ष नै सम्बन्ध छ, मैले त्यही ठाउँ रोजेँ। त्यसैले मैले अन्यत्र पनि मेरो लोकप्रियता छ भन्ने दम्भ राखिनँ। जनताले पनि यहीँबाट चुनाव लड्न आग्रह गरेकाले मैले यही ठाउँ रोजेँ।

तपाईंजस्तो मधेसको मुद्दालाई सैद्धान्तिक रुपमै बहस गर्न सक्ने मानिस प्रतिनिधिसभामा हुँदा मधेसको माग पूरा गराउन झन् बढी सघाउ पुग्थ्यो भन्ने लागेन?

जनताको सेवा गर्नु छ भने जुनै पदमा भएर पनि जनताको सेवा गर्न सक्छ। हिजोसम्म म कुनै सभाको सांसद थिइनँ। तर, म जनताकै बीचमा बसेर काम गरिरहेको थिएँ। मैले मधेसका लागि गर्न सक्ने कामहरु गरिरहेको थिएँ। त्यसको उचित मूल्यांकनको अवसर आएको छ। त्यसैले मैले आफ्नै क्षेत्र रोजेँ। अर्कोपटक हेरौं के हुन्छ!

'केही मानिसको मनमा मधेस आन्दोलनका मुद्दा जीवितै छन्' : सुरेन्द्रप्रसाद यादव

नेपाल लाइभ

मंसिर १०, २०७४| प्रकाशित ००:११

सिरहा क्याम्पसका अंग्रेजी विभागका सहप्राध्यापक सुरेन्द्रप्रसाद यादव मधेसको राजनीतिक उतारचढावलाई नजिकबाट नियालिरहेका बुद्धिजीवी हुन्। उनै यादवसँग सिरहाको सदरमुकाम पुगेर किशोर दहालले गरेको कुराकानीः

यो चुनावप्रति मधेसी जनताको अपेक्षा के छ?

लामो समयदेखि विकास नभएकाले विकास हुन्छ कि भन्ने अपेक्षाले चुनावमा मधेसी जनताले भाग लिइरहेका छन्। तर, खासमा रहरले चुनावमा भाग लिएका होइनन्। धेरैजसो जनता अहिले चुनावको पक्षमा चाहिँ थिएनन्। किनकि, मधेसी जनताले विगतमा उठाइरहेको मागहरु पूरा भएका छैनन्। उनीहरुले कुनै असम्भव माग राखेका थिएनन्। मधेस आन्दोलनमा मधेसले उठाएका मागहरु अझै पनि मधेसी जनताले पाएका थिएनन्। त्यसैले बाध्यतावश मानिसले चुनावमा भाग लिनुपरिरहेको छ। कारण, कुनै गाउँमा ५० भोट खस्यो भने २६ ल्याउने त जित्छ। त्यो जुनसुकै पार्टीको पनि हुनसक्छ। स्थानीय चुनावमा अलि बढी उत्साह थियो, तर यो चुनावमा मानिसमा धेरै अपेक्षा छैन। तर, चुनाव हो, चुनावमा जानुपर्छ।

चुनाव हो, चुनावमा जानुपर्छ भनिसकेपछि मानिसले केही अपेक्षा त पक्कै राख्लान् नि!

अपेक्षा दुई-तीन थरीका हुन्छन्। जनता पनि दुई तीन थरीकै हुन्छन्। एकथरी यथास्थितिवादमा बाँच्ने जनता हुन्छन्। उनीहरु आफ्नो पार्टी हुन्छन्। उनीहरुलाई मधेसको मुद्दा र परिवर्तनका मुद्दासँग खासै मतलब हुँदैन। जुन पार्टीमा लागेको हो, त्यसैमा मत दिन्छन्। अर्काथरी मानिस छन्, जसको मनमा मधेस आन्दोलनका मुद्दाहरु मरेका छैनन्। राज्यले षड्यन्त्रमूलक ढंगले आन्दोलन दबाए पनि उनीहरुको मनमा त्यो मुद्दा जीवितै छ। उनीहरु नेतृत्वले चुनावमा जाने निर्णय गरिसकेपछि संसदमा आफ्नो मुद्दा राख्ने केही मानिस पनि पुगून् भन्ने चाहन्छन्। अरुले आफूलाई चुनाव नचाहने शक्ति भनेर नभनोस् भन्ने सचेचता उनीहरुमा देखिन्छ। बरु, पछि आन्दोलन गर्ने, संघर्ष गर्ने छँदैछ भनेर चुनावमा जानेहरु छन्।

'पुरुषवादी चिन्तनले महिलालाई दबाएर राखेको छ' : उर्मिला यादव

नेपाल लाइभ

मंसिर ९, २०७४| प्रकाशित २३:३८

उर्मिला यादव महिला अधिकारको क्षेत्रमा विगत १५ वर्षदेखि काम गर्दै आएकी छन्। जनकपुरलाई कार्यक्षेत्र बनाएर उनले महिलाका विभिन्न समस्याबारे बहस गर्ने र सरोकारवालाहरुको ध्यानाकर्षण गराउन भूमिका खेलिरहेकी छन्। मधेसका महिलाको लामो समयदेखिको समस्यालाई नजिकिएको चुनावसँग जोड्दै किशोर दहालले उनीसँग जनकपुरमा गरेको कुराकानीः

मधेसको महिलाको मुख्य समस्या के हो?

मुख्य रुपमा पुरुषवादी चिन्तन र हाम्रा कतिपय रीतिरिवाजले महिलालाई दबाएर राखेको छ। उनीहरु खुलेर अगाडि आउन पाएका छैनन्। उनीहरुले अवसर पनि पाएका छैनन्। यद्यपि यहाँ पढेलेखेका, नेतृत्व गर्न सक्ने महिला पनि छन्। आन्दोलनमा पनि महिलाको उपस्थिति उल्लेखनीय छ। उनीहरु सक्रिय पनि छन्। तर, अवसरमा पुरुष हावी भएको देखिन्छ। जस्तो, स्थानीय तहको चुनावमा पनि महिलालाई कुनै दलले मेयरमा विश्वास गरेनन्। महिलाले चलाउन सक्दैनन् भन्ने मानसिकता छ।

त्यसो भए यहाँका महिलाको लडाइँ चाहिँ के हो त?

हामी ५१ प्रतिशत छौं भने हामीले बराबरी अवसर पाउनुपर्छ। बोल्न, आन्दोलन र संघर्ष गर्न महिला सक्षम छन् भने राजनीतिक अवसरमा सक्षम किन नहुने भन्ने हाम्रो मुख्य प्रश्न हो। हामीले पद पायौं भने हाम्रो क्षमता देखाउन सक्छौं। स्थानीय तहदेखि माथिल्लो निकायसम्म पुरुष नै निर्णायक बनेर बसेका छन्। पदमा पुग्ने अवसर दिइयो भने बाँकी ठीक हुँदै आउँछ।

'आम जनताको समस्या एकातिर, नेताहरुको बोली अर्कैतिर' : सुरेन्द्र लाभ

नेपाल लाइभ

मंसिर ८, २०७४| प्रकाशित १९:४८

धनुषाको जनकपुर बस्दै आएका प्राध्यापक सुरेन्द्र लाभ मिहिन ढंगले राजनीतिको विश्लेषण गर्छन्, खासगरी मधेसको। यसबाहेक सामाजिक, सांस्कृतिक र आर्थिक पक्षबारे पनि उनी जानकार छन्। उनीसँग किशोर दहालले जनकपुरमा गरेको कुराकानी :

जनताले कुनै पनि उम्मेदवारलाई मत दिएर जिताउने आधार के हुन्छ?
कार्यकर्ताभन्दा बाहेकका व्यक्तिलाई हामीले आम मतदाता भन्ने गरेका छौं। उम्मेदवार बदमास नै भए पनि कार्यकर्ता उसको पछिपछि लाग्छ। तर साधारण मतदाता भने प्रभावित हुन्छन्। उनीहरुको अन्तिम निर्णय चुनावको दुई-चार दिनअघि मात्रै हुन्छ। र, त्यो निर्णयमा हल्लाको ठूलो भूमिका हुन्छ। को जितिरहेको छ भन्ने हल्ला चल्छ। अर्थशास्त्रको भाषामा त्यसलाई पूर्वानुमान भनिन्छ। जसको जितको हल्ला चल्छ, जनता त्यसकै पछाडि लाग्छन्।

तर हल्ला चल्छ कसरी, त्यो कुरा पनि छ। जसले बढी पैसा खर्च गर्छ, बाहुबललाई आफ्नो पक्षमा पार्छ, नचाहिने नाराहरु दिने गर्छ; त्यसैको पक्षमा हल्लाहरु चल्ने गरेको छ। जो एकदम भद्र भलादमी छ, त्यसको पक्षमा न सञ्चार छ, न दुनियाँ छ, न हल्ला चल्छ। बिचरा हार्छ। त्यसैले जसको पक्षमा हल्ला चल्छ, जनता उसकै पक्षमा आउँछन्। उसैले जित्छ। उम्मेदवार जिताउने प्रक्रिया यही हो हाम्रो देशको।

'नारायणकाजीसँग मेरो कुनै प्रतिस्पर्धा नै होइन' : बाबुराम भट्टराई

नेपाल लाइभ

मंसिर ७, २०७४| प्रकाशित २३:३९

१ सय ६५ क्षेत्रमा हुन लागेको प्रतिनिधिसभाको चुनाव अन्तर्गत चर्चित क्षेत्रमध्ये पर्छ, गोरखा २ । यहाँबाट नयाँ शक्तिका संयोजक डा बाबुराम भट्टराई र माओवादी केन्द्रका नेता नारायणकाजी श्रेष्ठ प्रतिस्पर्धामा छन्। दुई पटक माओवादीका उम्मेदवारका रुपमा सो जिल्लाबाट जितेका भट्टराई यस पटक नयाँ शक्ति पार्टीका तर्फबाट चुनावमा होमिएका हुन्। नयाँ शक्तिका अन्य क्षेत्रका उम्मेदवारहरुबारे खासै चर्चा नसुनिए पनि भट्टराई भने निकै चर्चामा छन्। 

चुनावी प्रचारका क्रममा गोरखामै रहेका भट्टराईसँग नेपाल लाइभका लागि किशोर दहालले गरेको कुराकानी: 

यसअघिका दुई निर्वाचनमा गोरखाबाट तपाईंले व्यक्तित्वका कारणले जित्नुभएको थियो कि माओवादीको संगठनका कारण?

मूल रुपमा मैले लोकतन्त्र र गणतन्त्रका लागि त्याग र बलिदानको बाटो लिएँ। त्यसै क्रममा माओवादी आन्दोलनको निर्माण भएर आयो। त्यसमा माओवादी र बाबुराम भट्टराई अन्योन्याश्रित ढंगले जोडिएका थिए। त्यसैले ती दुइटालाई अलग गरेर हेर्न मिल्दैन। दुवैको योगदानका कारण मैले पहिले जितेको हुँ। अब पनि जित्छु।

यस पटक चाहिँ तपाईंको जितको आधार के हुन्छ त?

संविधान निर्माणका लागि मैले भूमिका खेलेको छु। संविधानसभाका निम्ति गोर्खाली जनताले मलाई जुन जिम्मेवारी दिएका थिए, त्यो मैले पूरा गरेको छु। त्यो पहिलो आधार हो। त्यस्तै, म निरन्तर रुपमा गोर्खाली जनतासँग जोडिएको छु। म प्रत्येक महिना गोरखा आएको छु र गोरखाको विकास निर्माणका लागि बाटाघाटा, पहाडी लोकमार्ग, विभिन्न परियोजना लगायतका रणनीतिक पूर्वाधारहरु तयार गर्नमा भूमिका खेलेको छु। विकास र समृद्धिका लागि मेरो योगदान, इमानदारी र लगनशीलतालाई कदर गर्दै जनताले पुन: जिम्मेवारी दिन्छन् भन्ने कुरामा म विश्वस्त छु।

'विमलेन्द्र निधिजी मधेसको निम्ति क्यान्सर हो' : राजेन्द्र महतो

नेपाल लाइभ

मंसिर २, २०७४| प्रकाशित २२:२५

राष्ट्रिय जनता पार्टी (राजपा) अध्यक्ष मण्डलका एक नेता राजेन्द्र महतो गृहजिल्ला सर्लाही छाडेर धनुषा–३ बाट प्रतिनिधिसभाको प्रत्यक्षतर्फ चुनावी प्रतिस्पर्धा गर्दै छन्। उनले कांग्रेसका प्रभावशाली नेता विमलेन्द्र निधि प्रतिस्पर्धा गरिरहेकै क्षेत्र रोजेका छन्। चुनावी अभियान र मधेस मुद्दामा केन्द्रित रहेर महतोसँग नेपाल लाइभका किशोर दहालले गरेको कुराकानी:

तपाईंहरुले लामो समय अहिलेको संविधानको विरोध गर्नुभयो। तर, अहिले त्यसैको कार्यान्वयनका लागि निर्वाचनमा जुटिरहनुभएको छ नि!

कार्यान्वयन होइन, संविधानमा आवश्यक सुधार र संशोधनका लागि जुटेको हो। यो संविधानमा केही कुरा ठीक र केही कुरा बेठीक छ। मधेसको सवालमा बेठीक छ। जनजातिको सवालमा बेठीक छ। दलितको सवालमा बेठीक छ। जहाँजहाँ बेठीक छ, त्यसलाई ठीक पार्नुपर्छ। यो निर्वाचन भनेको संसदीय लडाइँ हो। जुन कुराका लागि सडक संघर्ष गरिएको हो, हाम्रो त्यो आन्दोलन सकिएको छैन। आन्दोलनको रुप फेरिएको छ, अहिले सडक आन्दोलन स्थगित गरिएको छ। सडक आन्दोलन पनि संविधान संशोधनकै लागि हो। हामीले यो चुनावलाई पनि संघर्षकै रुपमा लिएका छौं र यसले संसदभित्रको आन्दोलनलाई बल पुर्‍याउँछ। त्यसैले हामीले संसदको आन्दोलनको तयारी गरिरहेका छौं।

यो बाटोबाट संविधान संशोधन हुन्छ होला?

नगरी सुखै छैन। संविधान संशोधन भएन भने यो मुलुक चल्दैन। मुलुक धेरै संकटमा पर्छ। द्वन्द्व धेरै बढ्छ। आफ्नै गोरुको बाह्रै टक्का भनेर हुँदैन। ‘सारा नेपाली पञ्च, सारा पञ्च नेपाली’ भन्ने जातिवादी व्यवस्था कहाँ गयो? त्यस्तै,९० प्रतिशतले बनाएको संविधान संशोधन हुनुपर्छ भन्ने पक्षमा झन्डै ६० प्रतिशत त आइसके नि! अब दुई तिहाईका लागि ६ प्रतिशत भए पुग्छ। त्यो पुग्छ। देश थोडी यसरी चल्छ! जनतालाई अधिकार दिएन भने सडकबाटै संविधान परिवर्तन हुन्छ, व्यवस्था परिवर्तन हुन्छ। त्यसैले अंकगणित देखाएर धेरै लामो समयसम्म टिक्न सक्दैन।

'मधेसीको पक्षमा संविधान संशोधन गर्छौं' : लीलानाथ श्रेष्ठ

नेपाल लाइभ

कात्तिक ३०, २०७४| प्रकाशित ०१:२२

सिरहा– ०७० को दोस्रो संविधानसभा चुनावमा सिरहा–५ बाट माओवादी अध्यक्ष पुष्पकमल दाहाल प्रचण्डसँग झिनो मतले पराजित भएपछि एमालेका लीलानाथ श्रेष्ठ निकै चर्चित भए। त्यहाँको मतगणनालाई लिएर त्यसबेला आशंका पनि गरिए। तर, नतिजा यथावत् नै रह्यो। यसैबीच मुलुक अर्को निर्वाचनमा होमिइरहेको छ। र, उनै श्रेष्ठ अहिले सिरहा–३ को चुनावी प्रतिस्पर्धामा छन्, माओवादीकै पनि साझा उम्मेदवार बनेर। 

घरदैलो अभियानका क्रममा सिरहाको एउटा गाउँमा भाषण गरिरहेका बेला भेटिएका श्रेष्ठसँग नेपाल लाइभका लागि किशोर दहालले कुरा गरेका छन्ः

०७० सालको चुनावमा प्रचण्डसँग तपाईंको हारपछि केही आशंका उब्जिएको थियो। त्यो निर्वाचनलाई कसरी सम्झिनु हुन्छ?

अहिले हामी दुवै पार्टी चुनावी तालमेलमा र चुनावपछि एकता गर्ने प्रक्रियामा छौं। अर्कोतिर आचारसंहितामा एक पार्टीले अर्को पार्टीलाई विरोध नगर्न भनेको हुनाले अहिले म त्यो कुरालाई खोतल्न चाहन्न। ०७० सालको चुनावमा के भएको हो सबै तपाईंहरुलाई थाहै छ। जनताले मलाई भोट दिएकै हो। तर, के भएको र के नभएको तपाईंहरुलाई थाहा छ। पार्टी एकता हुन गइरहेको अवस्थामा र हाम्रो नेताका रुपमा उहाँलाई पनि मानिरहेको अवस्थामा यो कुरा गर्नु उपयुक्त छैन। ०७० सालको चुनावमा सिरहा–५ का जनताले मलाई मत दिएर माया गर्नुभएको थियो, त्यसमा दुई मत छैन। बाँकी कुरा अहिले नगरौं।

केही गडबडी भएको थियो भन्न चाहनुहुन्छ?

अहिले आचारसंहिता लागू भएको छ। म नेकपा एमालेको केन्द्रीय कमिटी सदस्य पनि हुँ। तपाईंले मेरो कुरा बुझिदिनुप¥यो। के भएको थियो भनेर विगतमै मिडियामार्फत सबै कुरा राखिसकेकै हो। अहिले पुराना कुरालाई बिर्सेर अगाडि बढ्नुपर्छ कि भन्ने मलाई लाग्छ।

पहिलो संविधानसभाको जस्तै बलियो शक्ति बन्नेछौं : उपेन्द्र यादव

नेपाल लाइभ

कात्तिक २९, २०७४| प्रकाशित २३:३९

पहिले सुनसरी र मोरङबाट चुनाव लडेका संघीय समाजवादी फोरमका अध्यक्ष उपेन्द्र यादव आसन्न प्रतिनिधिसभाको निर्वाचनमा सप्तरीबाट उम्मेदवार बनेका छन्। सप्तरी क्षेत्र नम्बर २ मा उनको उम्मेवारीले सप्तरीको चुनावी माहौल तात्तिएको छ।

यसपाली यादव किन पनि चर्चामा छन् भने, उनी राष्ट्रिय जनता पार्टी (राजपा) सँग ‘मधेस गठबन्धन’ गरेर चुनावी मैदानमा उत्रेका छन्। संविधानसभाको पहिलो निर्वाचनमा बलियो बनेर दोस्रो निर्वाचनमा खस्किएको यादवको दलले स्थानीय तहको चुनावको परिणामले केही राहतको महसुस गर्‍यो।

यसपटक प्रतिनिधिसभा र प्रदेशसभा निर्वाचनबाट आफ्नो दल बलियो बन्ने यादवको दाबी छ। यादवसँग हाल स्थलगत रिपोर्टिङका क्रममा पूर्वी तराईमा रहेका नेपाल लाइभका किशोर दहालले सप्तरीको राजविराजमा गरेको कुराकानीः

चुनावका लागि कस्ता रणनीति बनाइरहनुभएको छ?

पहिलो कुरा जनतासँग प्रत्यक्ष सम्पर्क राख्ने, सभाहरु गर्ने, आफ्ना विचार र मुद्दाहरु जनताकै बीचमा राख्ने गरिरहेका छौं।

जनताको माझमा के–के प्रतिबद्धता जनाइरहनुभएको छ?

हाम्रो राजनीति भनेको एउटा उद्देश्यको राजनीति हो। एउटा मिसनको राजनीति हो। त्यो मिसनमा दुई वटा पक्ष छन्। एउटा पक्ष भनेको अधिकारको लडाइँ हो। राज्यको गलत नीति र दृष्टिकोणका कारण यहाँका जनता विभेदमा छन्। असमानता र उत्पीडन छ। समान अवसर, अधिकार र पहुँचमा वञ्चित परिरहेको अवस्था छ। त्यस्तै, राष्ट्रिय पहिचान नै संकटमा परेको अवस्था छ। अधिकार र पहिचानका कुरा छन्, जसलाई प्राप्त गर्न संविधान संशोधन, पुनर्लेखन वा परिमार्जन गरेर अगाडि बढ्ने हो। यो अधिकारको पाटो हो।

अर्को, विकासको पाटो हो। तराई, त्यसमा पनि सप्तरी कहिले पनि राज्यको प्राथमिकतामा नपरेको ठाउँ हो। सप्तरी राम्रो खेती हुने सुगम र मिहिनेती ठाउँ हो। तर, मानव विकासको सूचकांकमा हेर्दा नेपालको निर्धन जिल्लामा पर्छ। राज्यले प्राथमिकता नदिएकै कारण यस्तो भएको हो। त्यसैले विकास र निर्माणका आधारहरु तयार गर्नु जरुरी छ।
त्यसैले अधिकार र विकासको कुरा नै मुख्यगरी हामीले अगाडि बढाइरहेका छौं।

'दुवै गठबन्धन भारतीय एकाधिकारका दलालहरुको हो' : प्रेम सुवाल

नेपाल लाइभ

कात्तिक २२, २०७४| प्रकाशित २३:२९

काठमाडौं- नेमकिपाका नेता प्रेम सुवाल भक्तपुर–१ का प्रतिनिधिसभाका उम्मेदवार हुन्। नेमकिपाका अध्यक्ष नारायणमान बिजुक्छेले सधैं चुनाव जित्ने उक्त क्षेत्रमा अहिले त्रिपक्षीय भिडन्त छ। वाम गठबन्धनबाट माओवादीका मिलन सुवाल र लोकतान्त्रिक गठबन्धनबाट कांग्रेसका बाबुराजा जोशी पनि चुनावी प्रतिस्पर्धामा छन्। प्रेम सुवालसँग निर्वाचनको सेरोफेरोमा रहेर नेपाल लाइभका किशोर दहालले गरेको कुराकानीः

‘नारायणमान बिजुक्छेको क्षेत्र’ बाट चुनाव लड्दै हुनुहुन्छ। कस्तो महसुस भइरहेको छ?

पार्टीको जिल्ला कमिटीले प्रतिनिधिसभाको चुनावका लागि उहाँकै नाम सिफारिस गरेको थियो। तर, पार्टी अध्यक्षले नै अब युवा पुस्ता अगाडि बढ्नुपर्छ, म पार्टीको संगठन बिस्तारमा लाग्छु भन्नुभयो। मैले ५ पटक संसदमा रहेर देश र जनताका लागि निकै काम गरेको छु। अब त्यसका लागि नयाँ पुस्ता पनि तयार भएको छ भन्ने उहाँको मनशाय रह्यो। पार्टीले नै निर्णय गरेर मलाई उठाएको हो।

उहाँको निरन्तर जितको विगतलाई साकार पार्न कत्तिको चुनौती छ?

हामीले विगतमा संसदमा रहेर देश र जनताकै पक्षमा काम गरेका छौं। त्यहाँ हामीले पछुताउनुपर्ने कुनै काम गरेनौं। बरु, सरकारमा बसेकै पार्टीहरुले देश र जनताविरुद्ध काम गरेका छन्। उनीहरुले हामीले जित्यौं भने यति काम गर्छौं भनेर बाचा गर्छन्। अनेक आश्वासन राखेर घोषणापत्र सार्वजनिक गरेका छन्। तर, सरकारमा गएपछि बाचा अनुसार काम गर्दैनन्। बरु भारतीय विस्तारवाद र एकाधिकारवादको दलाली गर्छन्। भ्रष्टाचार गर्छन्। त्यस्ता पार्टीलाई मात्र जितका लागि चुनौती हुन्छ। देश र जनताको पक्षमा इमानदारिताका साथ काम गरिरहेका हामीलाई केही चुनौती छैन।

अहिले त गुण्डा पनि कम्युनिस्ट भएका छन् : नारायणमान बिजुक्छे

नेपाल लाइभ

कात्तिक १७, २०७४| प्रकाशित १४:३२

नेपाल मजदुर किसान पार्टीका अध्यक्ष नारायणमान बिजुक्छेले आसन्न निर्वाचनका लागि उम्मेदवारी नदिएपछि राजनीतिक वृत्तमा एकखालको तरंग छाएको छ। सधैं भक्तपुरमा उम्मेदवार बन्दै र जित्दै आएका बिजुक्छे यसपटक चुनाव लड्दै छैनन्। किन त? उनीसँग किशोर दहालले गरेको कुराकानी:  

यस पटक किन उम्मेदवारी दिनुभएन?
यसपटक पार्टीले नयाँ पुस्तालाई अगाडि बढाउने र स्थान दिने रणनीति बनाएको छ। मैले पार्टीमा लामो समय काम गरेँ। जनताले पनि माया र विश्वास गर्नुभयो। संसदमै २५ वर्षभन्दा बढी काम गरेँ।

अहिले हाम्रो पार्टीका युवा पुस्ताको प्रस्तुति पनि निकै राम्रो छ। त्यसैले पनि नयाँ पुस्तालाई अगाडि ल्याउन चाहेका हौं। मलाई लाग्छ, यसले देश र जनताको सेवाको लागि राम्रै हुनेछ।

संसदमा जाने बाटो नै नरोजेपछि तपाईंको आगामी सक्रियता के हुन्छ?
म पार्टीमा छु नि! अध्यक्ष छु, अहिले पनि। त्यसैमार्फत सक्रिय रहिरहन्छु।

वाम गठबन्धनबाट डराउनुभएको त होइन नि?
होइन। उनीहरुले हामीलाई हराउन सक्दैनन्।

भक्तपुर १ का लागि नयाँ उम्मेदवार बनेका तपाईंका पार्टीका सदस्यले कस्तो मत ल्याउने अपेक्षा गर्नुभएको छ?
राम्रो मत ल्याउनुहुन्छ। चार वर्षदेखि प्रेम सुवालले सदनमै सक्रिय भूमिका खेल्नुभएको छ। उहाँले राम्रो छवि बनाउनुभएको छ। त्यसैले पनि कार्यकर्ता र जनताले राम्रो सहयोग गर्नेछन्। मत दिनेछन्।

मेरो जति सांगठनिक मत आएको थियो, त्यति उहाँले पनि पाउनुहुन्छ। म उठे पनि, साथीहरु उठे पनि मत उस्तै हुन्छ।

'एमालेरुपी श्रीकृष्णका साथमा अर्जुनरुपी प्रचण्ड आइपुग्नुभएको छ' : देवी ज्ञवाली

नेपाल लाइभ

कात्तिक १०, २०७४| प्रकाशित ००:१०

स्थानीय तह अन्तर्गत बैशाख ३१ गते निर्वाचन भएको भरतपुर महानगरपालिकाको मतगणनामा जेठ १४ गते राति अकस्मात् नयाँ परिस्थिति आयो, जब माओवादीका कार्यकर्ताले केही मतपत्र च्याते । त्यतिबेलासम्म भएको मतगणनाले एमाले उम्मेदवार देवी ज्ञवालीले जित्ने प्रक्षेपण भइरहेका बेला मतपत्र नै च्यातिएपछि धेरैको ध्यान तानियो । पुन: निर्वाचन भएको सो महानगरपालिकामा माओवादी उम्मेदवार रेणु दाहालले जितिन् । हारपछि पनि ज्ञवालीको चर्चा कम भएन । उनी एकाएक राष्ट्रिय चर्चाको नेता बने।

त्यतिबेला निकै तिक्ततापूर्ण बनेको एमाले-माओवादी सम्बन्ध पछिल्लो समय फेरिएको छ । उनीहरु चुनावी गठबन्धन र पार्टी एकताको दिशामा अघि बढिरहेका छन् । उनै ज्ञवाली आसन्न निर्वाचनमा एमाले र माओवादीका चितवनका उम्मेदवारलाई जिताउने अभियानमा खटिएका छन् । यसै क्रममा काठमाडौं आएका ज्ञवालीसँग नेपाल लाइभका लागि दुर्गा दुलाल र किशोर दहालले गरेको कुराकानी:

देवी ज्ञवालीलाई बलिको बोको बनाइयो भनिन्छ नि!
राजनीति भन्ने कुरा जटिल र पीडादायी मात्रै हुँदैन, स्वप्नदर्शी पनि हुन्छ। यो सरल रेखामा पनि बग्दैन । एक खालको अनुमान गरिन्छ, प्रक्षेपण गरिन्छ । तर, परिस्थिति भन्ने चिज एकाएक परिवर्तन हुन सक्छ । एकैछिन अघि गर्मी थियो, एकाएक बादल लागेर पानी पर्ने, असिना आउने हुन सक्छ । त्यतिबेला अघि तैंले यस्तो लुगा लगाएको थिइस्, किन फेरिस् भन्न मिल्दैन । हिउँ परेपछि गर्मीमा लगाएको लुगा लगाएर हुँदैन, बाक्लो लुगा लगाउनुपर्छ।

कुरा के भने, परिस्थिति फेरिएपछि अरु चिजहरु पनि फेरिन्छन् । वस्तु, घटना वा अवस्थामा आएको रुपान्तरणमा सम्बन्धित वस्तुप्रति लिएको नीति, दृष्टिकोण, सोच वा धारणालाई परिवर्तन गर्न मद्दत गर्छ । मान्छेले राजनीतिमा एकपटक लिएको धारणालाई सदासदाका लागि ठान्छन् तर त्यस्तो हुँदैन । जब परिस्थितिमा रुपान्तरण आउँछ त्यसपछि नयाँ स्थितिहरु आउँछन्।

अघिल्लो पटक म माओवादीसँग अन्तर्विरोधपूर्ण सम्बन्धका साथ चुनाव लडेको थिएँ । जतिखेर नेपाली कांग्रेसले माओवादीलाई खेलौना बनाएको थियो, एमालेविरुद्ध उपयोग गरेको थियो । मेरो असन्तुष्टि वा घृणा माओवादीसँग थिएन । उसलाई कांग्रेसले बुख्याचा बनायो भन्नेमा मेरो असन्तुष्टि थियो । हिजो कांग्रेसकै उक्साहटमा लागेर मतपत्र च्यातिएको थियो । म जितेको मान्छेलाई हराइएको थियो । यो बुद्धि कांग्रेसले सिकाएको थियो।

'वाम गठबन्धनमा जालझेल र षडयन्त्र मात्रै छ'

नेपाल लाइभ

कात्तिक २, २०७४| प्रकाशित १८:०४

नयाँ शक्तिसँग आबद्ध केशव दाहाल लेखक तथा विश्लेषक पनि हुन्। खरो र स्पष्ट लेखनका लागि परिचित दाहालले आफ्ना लेखनहरु मार्फत वैकल्पिक राजनीतिको वकालत गरिरहेका हुन्छन्। उनी भावनामा नभई सैद्धान्तिक शक्तिका साथ त्यसमाथि बहस गर्ने सामर्थ्य राख्छन्। यसै विषयमा आधारित भएर उनले 'नेपाली राजनीतिको पुनर्गठन' पुस्तक नै लेखेका पनि छन्। 

दाहालसमेत आबद्ध नयाँ शक्ति वामगठबन्धनमा दश दिन बिताएर केही दिनअघि फर्किएको छ। स्थानीय चुनावमा पनि उत्साहजनक नतिजा हासिल गर्न नसकेपछि उसका आगामी दिनहरुमाथि प्रशस्तै शंका व्यक्त गर्न थालिएका छन्। यस्तै विषयमा रहेर नेपाल लाइभका लागि किशोर दहालले उनीमाथि कुरा गरेका छन्।

नयाँ शक्ति नउदाउँदै अस्ताउने भयो, होइन?

अस्ताउन आँटेको छैन। एउटा गतिमा हामी अघि बढ्यौं। त्यो गति कहिले सुस्त, कहिले तिब्र हुनु स्वभाविक हो। पछिल्ला राजनीतिक घटनाक्रमले गति केही सुस्त र केही बटारिएको जस्तो देखिएको हो। तर, यो अगाडि बढ्छ। बढ्नुपर्छ।

'मेरी श्रीमती भए पनि जमुनाको छुट्टै व्यक्तित्व छ' : शेष घले

नेपाल लाइभ

असोज २७, २०७४| प्रकाशित १६:१९

गैरआवासीय नेपाली संघ (एनआरएन) को दोस्रो कार्यकाल पूरा गर्न लागेका अध्यक्ष शेष घले यतिबेला निकै चर्चामा छन् । एनआरएनको आठौं सम्मलेन शनिबारदेखि काठमाडौंमा हुँदैछ । यो सम्मेलनमा भाग लिन विश्वभर छरिएर रहेका ७७ देशका प्रतिनिधि नेपाल आएका छन्।

लमजुङको घनपोखरामा जन्मिएका घले अस्ट्रेलियाका ९९ औं धनी व्यक्तिभित्र पर्छन् । पेसाले सिभिल इञ्जिनियर उनको अस्ट्रेलियामा रियल स्टेट, शिक्षा लगायत क्षेत्रमा लगानी रहेको छ । यसपल्ट एनआरएन अध्यक्षमा उनकै श्रीमती जमुना गुरुङले उम्मेदवारी घोषणा गरेकी छिन् । जमुना अस्ट्रेलियाकी ८ औं धनी महिलाको सूचीमा पर्छिन्। यही सन्दर्भमा शेष घलेसँग नेपाल लाइभका लागि किशोर दहालले गरेको कुराकानीः

आफ्नो कार्यकालको मूल्यांकन कसरी गर्नुभएको छ?
फर्केर हेर्ने फुर्सदै पाएको छैन। हामी अधिवेशनको तयारीमा छौं। यसैमा व्यस्त छु। महाधिवेशन सकिएपछि मात्रै यो प्रश्नको जवाफ दिन सकिएला।

त्यही पनि आफ्नो कार्याकालमा यति गरेँ भन्ने होला नि…
काम दुई खालका भए। एउटा देखिने र अर्को नदेखिने। संस्थाको सदस्यता वृद्धि, आर्थिक कोषमा वृद्धि देखिने काम भए। तर, नदेखिने काम नै हामीले धेरै गर्‍यौं। त्यसमा संस्थाको आन्तरिक प्रशासन, भित्री समस्या समाधान, विवादहरुको व्यवस्थापन आदि पर्छन्। यसका लागि भौतिक रुपमै विभिन्न ठाउँमा पुग्नुपर्ने भएकाले समय धेरै बित्यो। यसरी हिँडिरहँदा एनआरएनएको अफिस नै झोलामा छ कि जस्तो महसुस पनि भयो। यहीबीचमा नेपालले नाकाबन्दी, भूकम्प र बाढीपहिरो झेल्यो। हामीले पनि त्यसमा आफूले सकेको सहयोग पुर्‍यायौं। भूकम्प प्रभावित गोरखाको बारपाकमा घर बनाउने प्रोजेक्टका लागि विगत ८ महिनामा ५० वटा औपचारिक बैठक गरिएको रहेछ । प्रशासकीय काममा धेरै समय बित्यो।

'बिजनेस वुमन\' भनेको सुन्दा अप्ठ्यारो लाग्छ : जमुना गुरुङ

नेपाल लाइभ

असोज २६, २०७४| प्रकाशित २३:३४

एनआरएनको आठौं सम्मेलन यही शनिबारदेखि सुरु हुँदैछ। सम्मेलनले नयाँ नेतृत्व पनि चयन गर्नेछ। र, त्यसका लागि उम्मेदवारी घोषणा गर्ने क्रम पनि जारी छ। आजै मात्र जमुना गुरुङले अध्यक्षमा उम्मेदवारी घोषणा गरेकी छिन्। उनको उम्मेदवारीले दुई तर्फबाट चर्चा पाएको छ। पहिलो, करिब डेढ दशकको एनआरएन इतिहासमा महिलाद्वारा नेतृत्व गर्ने पहिलो प्रयास गरिएको छ। दोस्रो, उनी निवर्तमान अध्यक्ष शेष घलेकी श्रीमति पनि हुन्। घोषणा सभामै नेपाल लाइभका लागि किशोर दहालले गुरुङसँग कुराकानी गरेका छन्ः

तपाईंको जितको आधार के हो?

'इन्टेलेक्चुअल' र सही गलत छुट्याउन सक्ने एनआरएनका साथीहरुको क्षमताले मलाई जित दिलाउने छ। प्रत्यक्ष र अप्रत्यक्ष रुपमा चार वर्ष म यसमा सहभागी भएको छु। त्यसमा पनि पछिल्लो दुई वर्ष चाहिँ आइसिसि सदस्यको रुपमा म प्रत्यक्ष सक्रिय भएँ। जसले मलाई एनअारएनए भित्रका धेरै कुराहरु जान्ने मौका मिल्यो। हुन त अरु साथीहरुलाई पनि यस्ता कुरा थाहा छ। उहाँहरुले मैलेभन्दा बढी थाहा पाउनुभएको हुनसक्छ। तर, यो संस्थाप्रतिको मेरो विश्वास, भावना र यसका प्रतिबद्धतालाई पूरा गराउने मसँग दृढ विश्वास छ। साथीहरुले त्यस कुरालाई मूल्यांकन गरेर मलाई मत दिनुहुनेछ भन्ने विश्वास लिएको छु। यही नै मेरो जितको आधार हो।

‘एनआरएनले नेपालको कायापलट गर्ने होइन, सहयोग मात्रै गर्ने हो’ :

नेपाल लाइभ

असोज २५, २०७४| प्रकाशित २३:३४

गैरनेपाली आवासीय संघ (एनआरएन) को गठन भएदेखि नै यसबारे निकै बहस हुने गरेको छ। विशेषगरी यसप्रति रहेको अपेक्षा, यसले गरिरहेका  काम र संरचनालाई लिएर तिखो आचोचना पनि हुने गर्छ। तर पनि एनआरएनप्रतिको चासो र चर्चामा कमी आएको छैन। यसै विषयमा केन्द्रित भएर नेपाल लाइभका लागि किशोर दहालले एनआरएन अमेरिकाका अध्यक्ष डा केशव पौडेलसँग कुराकानी गरेका छन्।

सन् २०१५–१७ मा पनि एनआरएन अमेरिकाको अध्यक्ष पद सम्हालिसकेका पौडेल पछिल्लो कार्यकालका लागि पनि निर्वाचित भएका हुन्।

एनआरएन हुनु र नहुनुले नेपाललाई के फरक पर्छ?

त्यसमा आ–आफ्ना व्याख्या हुन सक्लान्। तर, केचाहिँ हो भने, एनआरएनलाई नेपालले राख्न चाहेर वा नचाहेर रहने वा नरहने भन्ने हुँदैन। यस्तो किन त भन्ने कुराको उत्तर एनआरएन के हो भन्ने प्रश्नसँग जोडिन्छ। जो नेपाली नेपालमा जन्मे हुर्के अनि विदेशमा गए, उनीहरु एनआरएन हुन्। जुनबेला एनआरएनको स्थापना भयो त्यसबेला ५–७ लाख नेपाली विदेशमा काम गर्थे। त्यहाँ सेटल हुन थालेका थिए।

अहिले त्यो संख्या ६० लाखको हाराहारीमा पुगिसकेको छ। त्यही बेलादेखि नेपाल सरकारले विदेश गएका नेपालीहरुले नेपालका लागि केही गर्न सक्छन्, उनीहरुको सहयोग पनि लिने र उनीहरुलाई केही सहुलियत पनि दिने भन्ने धारणाका आधारमा यो संस्थाको गठन भएको हो। त्यसैले यो संस्था हुनु र नहुनुले नेपाललाई के फरक पर्छ र? भन्दा पनि कसैले चाहेर वा नचाहेर पनि यो संस्था छ। बरु परिभाषा अनुसार यसलाई एनआरएन भन्ने कि नभन्ने कुरा चाहिँ उठाउन सकिएला। तर, विदेशमा गएर बसेका नेपाली, जसले नेपाललाई माया गर्छन्, सहयोग गर्छन् उनीहरु एनआरएन हुन्। जो एकपटक नेपाली भएर जन्मेपछि सधैं नेपाली भएर बाँच्न चाहन्छन्।

मैले जोड्न चाहेको प्रसंग थियो, तपाईंहरुको संस्था स्थापना हुँदै गर्दाको हल्लाखल्लासित। त्यतिबेला यहाँ एनआरएनहरुले व्यापक लगानी ल्याउने, देशको कायापलट नै गर्ने भन्ने जसरी चर्चा भएको थियो, तर त्यस्तो देखिएन। किन त?

यो नेपाली जनसंख्याको एउटा हिस्सा हो। तीन करोड जनसंख्यामध्ये ६० लाख त विदेशमा छन्। हल्ला गरे पनि नगरे पनि उनीहरुले गर्ने काम त गरिराख्छन् नि! तर, यसको स्थापना भइसकेपछि जनचेतना अभिवृद्धि गर्ने प्रयास गर्‍यो। त्यो के भने, विदेशमा बस्नेले नेपालका लागि गर्ने लगानी र लगानी गर्दा हुने फाइदा र सहुलियतका कुरा प्रकाशमा ल्यायो। यसले समृद्ध नेपाल निर्माण गर्ने अभियानमा थोरै भए पनि इँटा थप्ने काम गरेको छ। तर, एनआरएनले नेपालको कायापलट गर्ने होइन। नेपालमै बस्ने नेपालीले र नेपाल सरकारले गरेको काम कारबाहीबाट परिवर्तन हुने हो। विदेशमा बस्ने नेपालीले सहयोग मात्रै गर्ने हो।

'सरकारमा बस्दा थाहा पाएँ, मन्त्री बन्न केके गर्दा रहेछन्' : चित्रबहादुर केसी

नेपाल लाइभ

असोज २४, २०७४| प्रकाशित १८:३९

निष्ठाको राजनीति गरेको भनेर जनतालाई विश्वास दिलाउन सक्ने थोरै नेतामध्ये पर्छन् चित्रबहादुर केसी । लामो समयदेखि राष्ट्रिय जनमोर्चाको अध्यक्षसमेत रहेका उनी करिब नौ महिना केपी शर्मा ओली नेतृत्वको सरकारमा मन्त्री पनि भए । मन्त्री हुँदासमेत उनी आफ्नो निष्ठावान् छविलाई जोगाउन सफल रहे।

मन्त्रीकै तहबाट हुने भ्रष्टाचारलाई आफूले नजिकबाट नियालेको बताउने केसीसँग नेपाल लाइभका किशोर दहालले गरेको कुराकानी:

पछिल्लो समय भ्रष्टाचारका खबरहरु मिडियामा निकै आइरहेका छन् । तर, दलका नेताहरु बोल्दैनन् । किन?

त्यो भ्रष्टाचारमा दलहरु नै सामेल भएकाले नबोलेका हुन् । जो बोलिरहेका छन्, तिनीहरुको मिडियामा प्रचार नभएको स्थिति पनि छ । हाम्रै पार्टीले पनि निरन्तर बोलिरहेको छ, वक्तव्य दिइरहेको छ, सम्बन्धित ठाउँमा ध्यानाकर्षण गराइरहेका छौं । तर, सुनुवाइ हुन्न । हुन त मिडियालाई नै बानी परिसकेको जस्तो छ, यस्तै रहेछ भन्ने । लेखेर र बोलेर के हुने रहेछ भन्ने लागिरहेको छ।

'दुवै गठबन्धन भारतका निम्ति भारतले बनाएको हो' : नारायणमान बिजुक्छे

नेपाल लाइभ

असोज २२, २०७४| प्रकाशित ०२:४४

नारायणमान बिजुक्छे नेपाल मजदुर किसान पार्टीका अध्यक्ष हुन् । नेपालको राजनीतिक घटनाक्रममा भारतको भूमिकाको उनी निरन्तर विरोध गरिरहेका हुन्छन् । पछिल्लो समय चर्चामा रहेको वाम गठबन्धनमा चीनको हात रहेको विश्लेषण भइरहँदा बिजुक्छे भने भारतको भूमिका र स्वार्थ भएको बताउँछन्।

बिजुक्छेसँग किशोर दहालले गरेको कुराकानीः

वामपन्थी पार्टीहरुबीचको गठबन्धनलाई कसरी हेरिरहनुभएको छ?

यिनीहरु वामपन्थीहरु नै होइनन् । उदाहरणको लागि माओवादीलाई हेर्न सक्नुहुन्छ । ऊ सरकारमा पनि बसेको छ। सरकारमा बस्नेलाई वाम भन्न मिल्दैन । सरकारमा रहने शक्ति संसदमा सभामुखको दाहिनेतिर बस्छ । जो सरकारमा छैन, ऊ देब्रे (वाम) तिर बस्छ। माओवादीले अहिले पनि सरकार छोडेको छैन । त्यसैले ऊ वामपन्थी होइन । त्यसैले माओवादीले आफूलाई वामपन्थी भन्न मिल्दैन।

एमालेले पनि संसदमा प्रमुख प्रतिपक्षीको भूमिका खेल्नुपर्ने हो, तर पटक्कै खेलेको छैन । सरकारका हरेक कुरालाई समर्थन गर्दै गएको हुनाले एमाले पनि वामपन्थी होइन।

अर्कोतिर, बाबुराम भट्टराई नेतृत्वको नयाँ शक्तिको कुरा छ, उहाँले पनि माक्र्सवाद छाडिसकेको भन्नुभएको छ। त्यसैले उहाँलाई पनि वामपन्थी भन्न मिल्दैन । यसरी गठबन्धन गरेका तीन वटै दलहरु वामपन्थी नभएकाले उनीहरुको गठबन्धनलाई वामपन्थी गठबन्धन भन्न मिल्दैन।

'कात्तिक ४ गते संसद् विघटन भयो, तर चुनाव हुन सकेन भने के हुन्छ' : भीमार्जुन आचार्य

नेपाल लाइभ

असोज २१, २०७४| प्रकाशित ०१:२०

संविधानको धारा २९६ मा ‘उम्मेदवारको मनोनयन पत्र दाखिला गर्ने अघिल्लो दिनसम्म व्यवस्थापिका–संसद कायम रहने’ व्यवस्था छ । यसअनुसार हालको संसदको आयु कात्तिक ४ गतेसम्म मात्रै हो । साधारण र संक्रमणकालीन दुवै अवस्थामा प्रधानमन्त्री पदमुक्त हुने एउटा संवैधानिक व्यवस्थामा छ– निज प्रतिनिधि सभाको सदस्य नरहेमा ।

यसअनुसार कात्तिक ४ गतेपछि शेरबहादुर देउवा नेतृत्वको वर्तमान सरकार कामचलाउ बन्नेछ । कामचलाउ सरकारले दैनिक प्रशासनिक काम कारबाही मात्रै गर्ने प्रचलन छ । तर, सरकारले मंसिर १० र २१ म दुई चरणमा दुई तहको चुनाव गर्न लागिरहेको छ । कामचलाउ सरकारले निर्वाचन गराउन मिल्छ कि मिल्दैन ? यसै विषयमा संविधानका ज्ञाता भीमार्जुन आचार्यसँग नेपाल लाइभका लागि किशोर दहालले गरेको संक्षिप्त कुराकानी :

संवैधानिक व्यवस्था अनुसार प्रतिनिधिसभाको चुनावका लागि मनोनयन दाखिला गर्ने अघिल्लो दिन कात्तिक ४ गते संसदको अवधि सकिन्छ र प्रधानमन्त्री संसदको सदस्य नरहेमा पदमुक्त हुन्छन् । यो स्थितिलाई कसरी हेर्नुभएको छ?

प्रधानमन्त्री कामचलाउ अवस्थामा हुनेछन् । त्यो संविधानमै लेखेको छ।

कामचलाउ प्रधानमन्त्रीले चुनाव गराउन मिल्छ?

निर्वाचन गराउनलाई नै त के आपत्ति होला र ! तर, प्रश्न त उठ्छ नै । विशेषगरी नैतिक र राजनीतिक प्रश्न उठ्न सक्छ । संविधान अनुसार संसद् नरहने र संसद नै नरहेपछि प्रधानमन्त्री पनि पदमुक्त हुने भन्ने छ । त्यसपछि उनीहरु कामचलाउ हुन्छन् । त्यसैले चुनावको विषय विवादास्पद हुनसक्छ । यस विषयमा संविधान नबोलेकाले अप्ठ्यारो छ।

राजीनामा स्वीकृत भएपछि आगामी बाटो तय हुन्छः उपाध्याय

नेपाल लाइभ

असोज २०, २०७४| प्रकाशित २३:०१

तत्कालीन प्रधानमन्त्री सुशील कोइराला नेतृत्वको सरकारका बेला भारतका लागि नेपाली राजदूत नियुक्त भएका दीपकुमार उपाध्यायलाई तत्कालीन प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओली नेतृत्वको सरकारले अघिल्लो वर्ष वैशाखमा फिर्ता बोलाएको थियो। तर, ओलीले प्रधानमन्त्रीबाट राजीनामा दिएर पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’ नेतृत्वको सरकार गठन भएपछि उपाध्याय सोही वर्ष भदौमा पुनः भारतकै लागि राजदूत नियुक्त भएका थिए। तर, उपाध्यायले शुक्रबार ‘राजनीति र सामाजिक जीवनमा फर्कन’ भन्दै पदबाट राजीनामा दिएका छन्। उनका आगामी योजना के छन्, के चुनाव लड्लान्? यिनै विषयमा रहेर नेपाल लाइभका लागि किशोर दहालले उनीसँग छोटो कुराकानी गरेका छन्।

राजदूतको पदबाट किन राजीनामा दिनुभएको?

नाकाबन्दीका बेला देश अप्ठ्यारोमा थियो। त्यसलाई सहज अवस्थामा फर्काउने मेरो मिसन थियो। त्यो भूमिका पूरा गरें। अब देश र जनताका लागि यहीँ बसेरै समय दिनुपर्छ र भूमिका खेल्नुपर्छ भन्ने ठानें, त्यसैले राजीनामा दिएँ।

आगामी चुनाव लड्नका लागि राजीनामा दिनुभएको भनिन्छ नि!

त्यो त राजीनामा स्वीकृत भएपछिको कुरा हो। स्वीकृत भएपछि म जिल्ला जान्छु। त्यहाँका जनता र कार्यकर्ताले के भन्छन्, त्यो बुझ्छु। पार्टीले के भन्छ, त्यो पनि महत्त्वपूर्ण कुरा हो। चुनाव लड्ने नलड्ने त्यसपछिको कुरा हो।

राजदूत हुनुभयो, फिर्ता पनि बोलाइनु भयो, फेरि नियुक्त हुनुभयो तर अन्ततः राजीनामा दिनुभएको छ। राजनीतिक रिँगटा लाग्दैन?

मन नै त हो। महसुस गर्‍यो भने रिँगटा लाग्छ, नभए लाग्दैन। त्यसैले मलाई रिँगटा लागेको छैन। त्यसो त म सकारात्मक सोचको मान्छे हुँ। त्यसै हुनाले यस्तो कुराले असर गर्दैन।

नेताहरु पढ्दै पढ्दैनन् : प्रदीप नेपाल

असोज २०, २०७४| प्रकाशित ११:४४

एमालेका पोटिलब्युरो सदस्य समेत रहेका प्रदीप नेपाल अध्ययनशील नेताहरुमा पर्छन्। पछिल्लो समय सक्रिय राजनीतिमा कमै मात्रै देखिएका उनी बर्सेनि जसो पुस्तक प्रकाशित गरिरहेका छन्। उनी समसामयिक राजनीतिक विषयमा पत्रिकाहरुमा स्तम्भ पनि लेखिरहन्छन्। उनै नेता तथा साहित्यकार प्रदीप नेपालसँग नेताहरुको अध्ययन संस्कृतिको विषयमा किशोर दहालले गरेको कुराकानीः

पुस्तकहरुको सम्पर्कमा कहिलेदेखि पुग्नुभयो?

म भोजपुरको विद्योदय हाइस्कुलमा कक्षा ९ मा भर्ना भएपछि बाहिरी पुस्तकको सम्पर्कमा पुगें। त्यहाँ एउटा पुस्तकालय थियो। धेरैजसो नेपालीमा अनुवाद भएका बंगाली लेखकका पुस्तक उपलब्ध थिए। तिनलाई खुब पढें। हिन्दी लेखकका पुस्तकहरु पनि थिए। प्रेमचन्द्रका कथाहरु मैले त्यहीँ पढ्न सुरु गरेको हुँ।

पुस्तकमा सामान्य मानिसको चरित्र झल्कने कथाहरु हुन्थे। त्यस्तै पढिन्थ्यो। प्रेमचन्दले समाजका तल्लो वर्गका मानिसबारे लेख्ने हुनाले उनका पुस्तकले बढी छुन्थे।

नेपालीमा चाहिँ म रमेश विकललाई कथागुरु नै भन्छु। उनको ‘फुटपाथ मिनिस्टर’ कथा पढेपछि नै मैले कथा भनेको हामीजस्तै मान्छेको जीवनलाई लेख्नु रहेछ भन्ने बुझ्न थालें।

पार्टीको नेतृत्वमा आउन पनि भारतीय सहयोग लिने प्रवृत्ति छ : सुरेन्द्र पाण्डे

नेपाल लाइभ

भदौ २५, २०७४| प्रकाशित १७:३७

केपी ओली प्रधानमन्त्री छँदा चीनसँग केही सम्झौता गरे। नाकाबन्दीपछि देशमा भारतविरोधी माहोल बढेको बेला त्यस्ता केही कदमले उनलाई एकसाथ चीननिकट, भारतविरोधी र राष्ट्रवादी नेताको रूपमा उभ्यायो। र, भारतनिकट शक्ति मानिने एमालेलाई नै भारतविरोधी छवितिर ढल्कायो। प्रत्यक्ष-परोक्ष रूपमा नेपाली राजनीति भारतीय हस्तक्षेपको सिकार भइरहेकै कारण एमालेको भारतविरोधी तर्कमा बल पनि पुगिरहेकै छ। यसै सन्दर्भमा भारत-चीनसँगको सम्बन्धका विषयमा एमाले नेता तथा पूर्व अर्थमन्त्री सुरेन्द्र पाण्डेसँग किशोर दहालले गरेको कुराकानी:

भारतसँग एमालेको सम्बन्ध किन बिग्रिएको?
भारतसँग सम्बन्ध बिग्रिएको भन्ने होइन। खासगरी संविधान निर्माणको सम्बन्धमा मधेसी समुदायहरुलाई सम्बोधन गरेर संविधान केहीपछि निर्माण होस् भन्ने आशय भारतले राखेको थियो। त्यसबेला प्रमुख तीन वटै दलहरु एकैठाउँमा उभिए। र, संविधान जारी गर्न ढिलाइ गर्न हुँदैन भन्ने सहमति भएपछि त्यो जारी भयो। त्यतिबेला एस जयशंकर आएर संविधान घोषणालाई पछि सार्न भन्दा दलहरुले मानेनन्। त्यसैले सम्बन्ध बिग्रिँदा सबैसँग बिग्रिएको हो।

त्यसैले एमालेसँग मात्रै सम्बन्ध बिग्रिनुपर्ने र अरुसँग सप्रिनुपर्ने कुनै आधार छैन। त्यसपछि सरकार परिवर्तन भयो। एमालेको नेतृत्वमा सरकार बनेपछि अघिल्लो सरकारसँगको सम्बन्धको ‘लिगेसी’ नयाँ सरकारमा सर्यि। त्यसैले अघिल्लो सरकार छँदै बिग्रिएको सम्बन्ध पछिल्लो सरकारमा पनि सरेको हो।

नाकाबन्दी भयो। अहिलेको युगमा अर्को देशको आन्तरिक मामलालाई लिएर नाकाबन्दी गर्नु गलत थियो। नाकाबन्दी नै भइसकेपछि सरकारमा रहेको दलले बोल्नै पर्थ्यो। नाकाबन्दी हट्नुपर्छ भन्नैपर्थ्यो। त्यसो गरेपछि सम्बन्ध चिसियो।

संविधान जारी गर्ने बेला तिर बिग्रिएको सम्बन्ध पछि नाकाबन्दी लगायतका घटनाहरुमा निरन्तरता पाउँदै गए। तर, त्यो सम्बन्ध एमालेसँग मात्रै बिग्रिएको होइन। अन्य पार्टीसँग पनि उस्तैउस्तै सम्बन्ध हो जस्तो लाग्छ।

'निर्भयी भएकैले लंकेश हिन्दुत्ववादको सिकार भइन्' : उज्ज्वल प्रसाईं

नेपाल लाइभ

भदौ २१, २०७४| प्रकाशित १९:५४

भारतको बेङ्लुरुमा वरिष्ठ पत्रकार गौरी लंकेशको गोली हानेर हत्या गरिएको छ। केही अपरिचितले घरमा प्रवेश गरी उनको गोली हानी हत्या गरेका हुन्। उनको छवि निर्भीक र स्पष्ट लेख्ने पत्रकारको थियो। उनी वामपन्थी विचारधाराबाट प्रभावित र हिन्दु अतिवादी विचारको कट्टर आलोचक पनि थिइन्।

उनको हत्याको विरोधका काठमाडौंमा पनि आज दिउँसो लेखक, साहित्यकार, पत्रकारहरुले विरोध प्रदर्शन गर्दैछन्। यही सन्दर्भमा विश्लेषक उज्ज्वल प्रसाईंसँग नेपाल लाइभका किशोर दहालले छोटो कुरा गरेका छन्:

सम्पादक गौरी लंकेश को हुन्? उनी किन निसानामा परिन् होला?
गौरी लंकेश हिन्दुत्ववादी र दक्षिणपन्थी भारतीय सत्ताको असहिष्णु राजनीतिको पछिल्लो सिकार हुन्। फरक मतप्रति असहिष्णु शक्ति र तिनलाई सघाउने उन्मादी समूहद्वारा दबाउन खोजिएको आवाज हुन् उनी। नरेन्द्र दभोल्कर, गोविन्द पन्सारे, एमएम कल्बुर्गी जस्तै भारतीय हिन्दुत्ववादको आँखामा कसिंगर बनेकी निहत्था लेखक हुन्। अबको उनको परिचय नै त्यही हो।

यसअघि मैले उनको खास केही पढेको थिइनँ। उनको हत्यापश्चात् उनीबारे गरिएका रिपोर्टिङबाट थाहा लाग्यो- उनी पछिल्लो समय कन्नड भाषामा पत्रकारिता गर्थिन्। आफैले सम्पादन गर्ने ‘गौरी लंकेश पत्रिके’ नामको ट्याब्लोइड मार्फत भुइँतहका जनताको आवाज बनेकी थिइन्। उनी मारिनुको एउटै कारण छ, उनी हिन्दुवादी राजनीति र राष्ट्रवादी संकीर्णताको विरोधी थिइन्। उनी निडर थिइन्, उनलाई चुप लगाउने सबभन्दा सजिलो उपाय उनको ज्यान लिनु थियो। उनी मारिइन्।

सिके राउत अन्धी–गल्लीको बाटो हिँडिरहेका छन् : सिके लाल

नेपाल लाइभ

भदौ १८, २०७४| प्रकाशित १८:५७

राजनीति सहित थुप्रै विषयमा गहन टिप्पणी गर्ने सामर्थ्य राख्छन्, विश्लेषक सिके लाल। पछिल्लो समय मधेस मुद्दामा निरन्तर आफ्नो स्पष्ट विचार राख्दै आएका लालका उग्र प्रशंसक र आलोचक दुवै छन्। संविधान संशोधनबिना सहभागी नहुने अडानसहित २ चरणको स्थानीय निर्वाचन बहिस्कार गरेको राष्ट्रिय जनता पार्टीलाई मनाउन सरकारले अघिबढाएको संविधान संशोधन विधेयक फेल भएको छ। यसै सेरोफेरो र मधेसको राजनीतिको भावी दिशाबारे लालसँग नेपाल लाइभका किशोर दाहालले गरेको कुराकानीको सम्पादित अंशः

मधेसको अहिलेको नेतृत्व निश्प्रभावी देखियो। खासगरी ‘मधेसवादी’ भन्ने दलहरुको नेतृत्व। किन यस्तो भएको?

मधेसमा अहिले दासतासँग अभ्यस्त नेतृत्व छ। उनीहरु पञ्चायतको प्रवृत्तिमा हुर्केका हुन्। उनीहरु लेनदेन गरेर आफ्नो ठाउँ बनाउनुपर्छ र त्यसैमा मिलेर बसौं भन्ने मानसिकताका छन्। तर, मिलेर बसौं भन्दैमा बाघ र मृग मिलेर बस्न सम्भव छ? बाघले आज नखाए भोलि त खान्छ नै। त्यसो हुँदा, कि भाग्नुपऱ्यो। कि, कुनै बुद्धि लगाएर बाघलाई फसाउनुपऱ्यो। अब मुक्तिको चाहना राख्ने, स्वाभिमानको भावना बढी भएको नयाँ नेतृत्व चाहिन्छ।

एकथरीले संशोधनमार्फत राष्ट्रघात गर्न खोजिएकाले संविधानको दोस्रो संशोधन फेल गराइदिएको बताउँदै आएका छन्। के संशोधन विधेयक राष्ट्रघाती थियो?

म त्यसमा टिप्पणी गर्न चाहन्नँ। किनभने, यो खसआर्यको संविधान हो। जसले संशोधन गर्न खोजेका हुन्, आखिर तिनैले गरेनन्। राष्ट्रघाती थियो थिएन छुट्याउने जिम्मा कांगेस, एमाले र माओवादीलाई नै दिऔं। किनकि, यो हाम्रो संविधान नै होइन। हाम्रो संविधान नै नभएपछि संशोधन हुनु र नहुनुमा के फरक पर्छ र?

‘अहिलेको निर्वाचन हाम्रो लागि क्वाटरफाइनल हो : बाबुराम भट्टराई

भदौ १७, २०७४| प्रकाशित १८:३५

स्थानीय तहको दुई चरणको निर्वाचनमा नयाँ राजनीतिक शक्तिहरुलाई जनताले खासै रुचाएको देखिएन। संघीय समाजवादी फोरमसँग सहकार्य गर्दा समेत नयाँशक्ति नेपाल ओझेलमै रह्यो। स्थानीय तह निर्वाचनको तेस्रो चरणको पूर्वसन्ध्यामा नयाँशक्ति र फोरमको सहकार्य पनि टुटिसकेको छ र माओवादीबाट आएका धेरै नेता माउ पार्टीमै फर्किएका छन्। यही सेरोफेरोमा नयाँ शक्तिका संयोजक डा बाबुराम भट्टराईसँग सरोजराज अधिकारी र किशोर दहालले गरेको कुराकानीः 

तपाईंको स्वास्थ्य कस्तो छ ?
ठीक छ। प्रोस्टेटको अपरेसन भएको ३ हप्ता भयो। केही समय आराम गरें, अहिले ठीक छु।

पार्टीको स्वास्थ्य त ठीक देखिएन। नयाँ निर्माण गर्दै जाँदा भत्किने उपक्रम पनि सुरु भएको छ। यसलाई कसरी लिनुभएको छ?

यो विकास प्रक्रियाको नियम नै हो भन्ने लाग्छ। विरुवा हुर्कंदै गर्दा पुरानो बोक्रा झर्ने, नयाँ पलाउने गर्छ। बच्चा पनि हुर्कंदै गर्दा पुरानो दाँत झर्ने र नयाँ पलाउने हुन्छ। मैले यसलाई स्वभाविक रुपमा लिएको छु। किनकि यो वैकल्पिक राजनीतिक धारा हो। त्यसलाई नबुझेर पुरानै सोच राखेका मानिसहरु पनि प्रवेश गरे। जब उनीहरुले बुझे कि यो त नयाँ चिज हो, त्यसपछि एडजस्ट गर्न नसकेर फर्किए।

Friday, June 1, 2018

उपेन्द्र यादव तेस्रो पटक उपप्रधानमन्त्री

























संघीय समाजवादी फोरमका अध्यक्ष उपेन्द्र यादव उपप्रधानमन्त्री तथा स्वास्थ्यमन्त्री भएका छन्। आज (०७५ जेठ १८) उनले उपप्रधानमन्त्री तथा स्वास्थ्यमन्त्रीका रुपमा सपथ लिएका छन्। उनी तेस्रोपटक उपप्रधानमन्त्री भएका हुन्। यसअघि उनी ०६५ को प्रचण्ड नेतृत्वको सरकार र ०६७ को झलनाथ खनाल नेतृत्वको सरकारमा उपप्रधानमन्त्री तथा परराष्ट्रमन्त्री भएका थिए।


आज यादवसँगै सोही पार्टीका इस्तियाक राईनले पनि सहरी विकास मन्त्रीको रुपमा सपथ लिएका छन्।

यसपटक सरकारमा सामेल हुन फोरमसँग सरकारले जेठ १४ मा दुई बुँदे सहमति गरेको थियो। यद्यपि, सहमतिपत्रमा नेकपाका एकजना अध्यक्ष प्रचण्डको समेत हस्ताक्षर छ। ओलीले भने नेकपा अध्यक्ष र प्रधानमन्त्री दुवैको हैसियतमा हस्ताक्षर गरेका थिए।


Wednesday, May 30, 2018

गणतन्त्रका राजाहरुले गणतन्त्र नखाउन्

किशोर दहाल

जेठ १५, २०७५| प्रकाशित १२:२९

१० वर्षअघि आजैका दिन तत्कालीन संविधानसभाको पहिलो बैठकले गणतन्त्र सम्बन्धी प्रस्ताव पारित गरेको थियो। त्यतिबेला उपलब्ध ५ सय ६४ सभासदमध्ये ५ सय ६० ले गणतन्त्रको पक्षमा मत दिएका थिए। र, ०६५ साउन ६ मा पहिलोपटक राष्ट्रपतिमा रामवरण यादव चुनिएपछि औपचारिक रुपमा नेपालमा गणतान्त्रिक अभ्यास सुरु भएको थियो।

यो १० वर्षमा काठमाडौंमा प्रशस्तै धुलो उडिसकेको छ। सडकको धुलो पनि, सत्ताको धुलो पनि। र, धुलो जत्तिकै उडिरहेका छन्, गणतन्त्रप्रतिको निराशा पनि। प्रत्येक पटक काठमाडौंका सडकमा राष्ट्रपतिको सवारी चल्दै गर्दा सामाजिक सञ्जालमा उस्तै प्रतिक्रिया सुनिन्छ- 'यो गणतन्त्र राजतन्त्रभन्दा फरक भएन। राजाको ठाउँमा महाराजा/महारानी आए।' सवारीको नाममा जनताले पाउने सकसका अघि उनीहरुको आक्रोश अस्वभाविक होइन। बेलाबेलामा राष्ट्रपति र उपराष्ट्रपतिको राजनीतिक अर्घेल्याइँ र सेवा-सुविधासँग जोडिएर आउने समाचारले पनि जनताको आक्रोशको आगोमा घ्यु थपिरहेको हुन्छ।

गणतन्त्रसँगै नेपालीका केही अपेक्षा थिए। प्रथमतः राजाको खोपी निर्णयबाट वाक्क भएका जनतालाई गणतन्त्रका खोपीले दुःख दिँदैन भन्ने अपेक्षा थियो। राजतन्त्रकालीन सामन्तवादको 'क्लोन' गणतन्त्रमा पुनरावृत्त हुँदैन भन्ने अपेक्षा थियो। अपेक्षा धेरै थिए तर त्यति ठूला थिएनन्। छोटोमा भन्दा, राजाको नाममा ज्ञानेन्द्र शाहले जस्ता व्यवहार देखाए, कम्तिमा ती व्यवहार नदोहोरिउन् भन्ने साधारण मानिसका अपेक्षा थिए। सामन्तवादबाट सिर्जित कठिनाइको अन्त्य हुने अपेक्षा थिए। राजतन्त्र र गणतन्त्रको औचित्यमाथि सैद्धान्तिक विमर्श गर्न सक्ने सानो जमातले ठूलो अपेक्षा राखेको भए पनि सामान्य मानिसका सामान्य अपेक्षा मात्रै थिए। तर, त्यही अपेक्षामाथि यो १० वर्षमा खासै उत्साह भरिन सकेको छैन। एउटा राजाले बोकेको सामन्तवादलाई अहिले सयौं राजाले काँध थापिरहेका छन्।

गणतन्त्र नेपालको गर्भ कथा

किशोर दहाल

जेठ १५, २०७५| प्रकाशित ०५:३५

काठमाडौं- पहिलो संविधानसभाको पहिलो बैठकबाट गणतन्त्रको प्रस्ताव पारित भएको १० वर्ष पूरा भएको छ। ०६५ जेठ १५ मा बसेको सो बैठकले २ सय ४० वर्षे शाही राजतन्त्रको अन्त्य गर्दै नेपाललाई संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्रात्मक मुलुकमा परिणत गरेको थियो।

'सार्वभौम सत्ता र राजकीय सत्ता नेपाली जनतामा निहित रही स्वतन्त्र, अभिभाज्य, सार्वभौम सत्ता सम्पन्न, धर्म निरपेक्ष, समावेशी नेपाल आजैका मितिदेखि एक संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्रमा विधिवत् परिणत भएको संविधानसभाको यो पहिलो बैठक घोषणा गर्दछ', गणतन्त्रको प्रस्तावको पाँच बुँदामध्ये पहिलो बुँदामा उल्लेख थियो। गणतन्त्रको प्रस्ताव तत्कालिन गृहमन्त्री कृष्णप्रसाद सिटौलाले संविधानसभामा पेश गरेका थिए।

गणतन्त्रको प्रस्ताव त्यतिबेला कार्यान्वयनमा रहेको अन्तरिम संविधान, २०६३ को धारा १५९ (२) अनुरुप प्रस्तुत गरिएको थियो।

सोही प्रस्ताव अनुसार राजाका परिवारलाई आम नेपाली नागरिकलाई भन्दा भिन्न रुपले प्राप्त सबै अधिकार, सुविधा र हैसियत अन्त्य गरिएको थियो। साथै, प्रत्येक जेठ १५ गते गणतन्त्र दिवसलाई हर्षोल्लासपूर्ण वातावरणमा मनाउन पहिलो बैठकले आह्वान पनि गरेको थियो।

उपेन्द्र यादवको एमाले मार्ग

किशोर दहाल

जेठ १४, २०७५| प्रकाशित १८:४८

संविधान जारी हुँदै गर्दा फोरम अध्यक्ष उपेन्द्र यादव निकै आक्रोशित सुनिन्थे। उनी भन्थे– 'संविधान पुनर्लेखन हुनुपर्छ।' उनले कतिपय कार्यक्रममा संविधान पुनर्लेखनका लागि मात्रै सरकारसँग वार्ता हुने बताउने गरेका थिए। यादवका अघिल्तिर आन्दोलनकारी अन्य पार्टीका नेताहरु उति आक्रामक थिएनन्। संविधान संशोधन मात्रै उनीहरुको मुख्य माग थियो। अन्य नेताहरु संशोधन गर्नुपर्ने धारा र उपधारामा अलमलिइरहँदा यादवको भने एक सूत्रीय माग थियो– 'संविधान पुनर्लेखन नै हुनुपर्छ।'

संविधानको बचाउमा लागेको अर्को दल तत्कालिन नेकपा एमाले र उसका अध्यक्ष केपी ओली यादवको ठीक विपरित धारणा राख्थे। पहिले त सो पार्टीका नेताहरु संविधान संशोधन हुनसक्ने वा गर्नुपर्ने विषय नै राष्ट्रघातसँग तुलना गर्थे। पछिपछि चुनाव र सत्ताको नजिक पुगेपछि भने आवश्यकता र औचित्यका आधारमा संविधान संशोधन हुनसक्ने बताउन थालेका थिए। त्यो आवश्यकता र औचित्यका पछाडि देशको समृद्धि र विकास लागि अवरोध पुगेमा मात्रै संविधान संशोधन हुनसक्ने एमालेको तर्क हुनेगर्थ्यो। अर्थात्, संविधान संशोधन आवश्यक छैन भन्ने एमालेको अन्तर्य बुझ्न कठिनाइको विषय थिएन।

सरकारका सय दिनबारे विपक्षीको मूल्यांकन : हल्लै बढी !

किशोर दहाल

जेठ १०, २०७५| प्रकाशित ०६:१५

काठमाडौं– केपी शर्मा ओली प्रधानमन्त्री भएको शुक्रबार सय दिन पुग्दै छ। गत फागुन ३ गते प्रधानमन्त्रीमा नियुक्त भएका ओलीले सोही दिन तीन सदस्यीय मन्त्रिपरिषद् गठन गरेका थिए। त्यसपछि फागुन १४ र चैत २ मा भएको विस्तारबाट मन्त्रिपरिषद् अहिले २२ सदस्यीय पुगेको छ।

ओली नेतृत्वको यो सरकार संसदीय विश्वासको आधारमा मात्रै होइन, जनताको अपेक्षाको आधारमा पनि निकै बलियो सरकार हो। 'समृद्ध नेपाल, सुखी नेपाली'को नारा बोकेर आफू अगाडि बढिरहेको प्रधानमन्त्री ओलीले बताउने गरेका छन्। त्यसो त विकास, समृद्धि र सपनाको कसीमा चुनावी घोषणापत्र पनि कम आकर्षक थिएन। केही दिनअघि सार्वजनिक भएको सरकारको नीति तथा कार्यक्रम पनि उस्तै सपनाहरुले भरिएका छन्।

ओलीले प्रधानमन्त्रीका रुपमा बिताएको यो सय दिन उनको आगामी दिनका आँखीझ्याल हुनसक्छ। अघिल्लो पटक सरकारको नेतृत्व गर्दा ओलीले देखाएका सपना, चुनावी घोषणापत्र तथा त्यतिबेलाका भाषणहरुमा उनको प्रतिबद्धता र अहिले पनि उनले दैनिकजसो व्यक्त गरिरहेका सुखद भविष्यका संकेतहरु कति पूरा होलान्, कति गफमै सीमित होलान्, त्यसका लागि अझै केही समय कुर्नैपर्छ। तर, पूर्वानुमान भने गर्न सकिन्छ।

शुक्रबार सय दिन पूरा गर्दै गरेको यो सरकारबारे सरकारबाहिर रहेका दलका नेताहरु के प्रतिक्रिया दिन्छन् त? सरकारको कामप्रति उनीहरुको मूल्यांकन कस्तो छ? नेपाल लाइभले केही नेतासँग प्रतिक्रिया लिएको छ।

वाम गठबन्धनको समृद्धिका चुनावी नारा : कति पर्लान् नीति तथा कार्यक्रममा?

 किशोर दहाल

जेठ ६, २०७५| प्रकाशित १९:३६

काठमाडौं– वाम गठबन्धन गरेर निर्वाचनमा भाग लिएका तत्काली नेकपा एमाले र माओवादी केन्द्रले केही बाचा, केही सपना र आशाहरु जनतामाझ बाँडेका थिए। दुई पार्टीको एकता, स्थिर सरकार र समृद्धि उनीहरुका मुख्य प्रतिबद्धता थिए।

वाम एकता भएसँगै पहिलो बाचा पूरा भएको छ। योसँगै स्थिर सरकारको चित्र पनि प्रस्ट भइसकेको छ। अहिले गठन भएको नेपाल कम्युनिस्ट पार्टीका कसैले चाहँदैमा पार्टी फुटाएर सहजै नयाँ पार्टी गठन गर्न सहज छैन। त्यसैले अहिलेको सरकार स्थिर सरकार नै भएको आम मानिसको बुझाइ गलत छैन। यो बाचा पनि पूरा हुने अवस्था अहिलेसम्मको घटनाक्रमले देखाउँछ।

यी सबैको औचित्य विकास र समृद्धिसँग जोडिएको छ। खासमा विकास र समृद्धिको सपनालाई मूर्तरुप दिन भनेर नै माथिका दुई प्रयास भएको नेताहरुका अभिव्यक्तिले प्रस्ट पार्छ।

गत मंसिर १० र २१ मा सम्पन्न प्रतिनिधि र प्रदेशसमा चुनावका लागि पूर्व एमाले र पूर्व माओवादी केन्द्रले संयुक्त घोषणापत्र तयार गरेका थिए। घोषणापत्रको खण्ड ६ मा 'समृद्धिका कार्यक्रमहरू' भनेर आफ्ना कार्यक्रमलाई लिपिबद्ध गरिएको छ। सो खण्डमा कृषि, ऊर्जा, यातायात, जलमार्ग, पर्यटनजस्ता धेरै क्षेत्रमा विभिन्न प्रतिबद्धता गरिएका छन्। सामान्य बुझाइ पनि के हुन्छ भने, पार्टीहरुले घोषणा पत्रमा जारी गरेका बाचा र प्रतिबद्धता उनीहरुको सरकार भएको बेला पूरा हुनुपर्छ।

नेकपादेखि नेकपासम्म : नेपालका कम्युनिष्ट पार्टीको जुट र फुट शृंखला

किशोर दहाल

नेपालमा कम्युनिस्ट पार्टीको स्थापना दिवसको बारेमा विवाद छ। जसरी अहिलले अप्रिल २२ लाई स्थापना दिवस मान्ने चलन छ, सुरुसुरुमा सेप्टेम्बर १५ लाई स्थापना दिवस मानिन्थ्यो। सोही दिनको अवसरमा कार्यक्रमहरु आयोजना गरिन्थ्यो। यद्यपि, स्थापनाको वर्ष भने सन् १९४९ भएकोमा कुनै विवाद पाइँदैन।

सुरुका वर्षमा पुष्पलालले लगातार सेप्टेम्बर १५ लाई पार्टी स्थापना दिवस मान्दै लेख्ने बोल्ने गरेका थिए। पार्टीको मुखपत्र 'कम्युनिस्ट', ०१५ सालको चुनावमा कम्युनिस्ट पार्टीको घोषणापत्र, पार्टीको पहिलो सम्मेलनको राजनीतिक प्रतिवेदन, प्रथम महाधिवेशनमा पारित दस्तावेज लगायतका धेरै ठाउँमा पार्टी स्थापनाको मिति १५ सेप्टेम्बर १९४९ नै थियो।

तर, पार्टी फुट्दै गएपछि स्थापना दिवसबारे किचलो आउन थालेको थियो। र ०३४ सालमा तत्कालीन नेकपा (चौम) को मुखपत्र 'मसाल' मा स्थापना कालका तीन नेताहरु नरबहादुर कर्माचार्य, निरञ्जनगोविन्द वैद्य र नारायणविलाश जोशीले पार्टी स्थापना २२ अप्रिलमा भएको भन्दै त्यसलाई गलत सावित गर्न चुनौति दिँदै जारी गरेको पुरानो वक्तव्य छापियो। साथै, उनीहरुले २२ अप्रिललाई स्थापना दिवस मनाउन पनि अनुरोध गरे। यसप्रति पुष्पलालले कुनै खण्डन वा आफ्नो प्रतितर्क दिने काम गरेनन्। पछि एमालेको पाँचौं महाधिवेशनले १० वैशाख (अप्रिल २२, १९४९) मा नै कम्युनिस्ट पार्टी स्थापना भएको निष्कर्ष निकालेपछि यसबारे पछिल्लो समय बहस भएको पाइँदैन।

राष्ट्रियसभा गृहबाट पार्टी एकीकरणको घोषणा, यस्तो छ रौनक (तस्बिर)

किशोर दहाल

जेठ ३, २०७५| प्रकाशित १८:१९

काठमाडौं- नेकपा एमाले र माओवादी केन्द्रको एकीकरणपछि आयोजित घोषणासभामा सहभागी हुन सबै नेताहरु राष्ट्रिय सभागृह पुगेका छन्। एकीकरणपछि बनेको नेपाल कम्युनिस्ट पार्टीका सहअध्यक्ष केपी शर्मा ओली र पुष्पकमल दाहालसहित शीर्ष नेताहरु यतिबेला राष्ट्रियसभा गृहमा आयोजित पार्टी एकीकरण घोषणा सभामा सहभागी भएका छन्।

घोषणासभामा भाग लिन अन्य नेता तथा कार्यकर्ताको बाक्लो उपस्थिति छ। सभागृहको हलभित्र नेता कार्यकर्ता खचाखच छन् भने भित्र पस्न नपाएका उत्साहित कार्यकर्ताहरु सभागृहको बाहिर बसेका छन्।

भोलि एकताको सम्भावना ९९.९ प्रतिशत : माओवादी नेता, भोलि एकता मिति तोकिन सक्छ : एमाले नेता

किशोर दहाल

जेठ २, २०७५| प्रकाशित १६:२२

काठमाडौं– एमाले र माओवादीबीच भोलि नै पार्टी एकता हुने सम्भावना बढेको छ। यद्यपि, दुवै पार्टीका उच्च नेताहरुले भने मिति सम्बन्धमा फरकफरक प्रतिक्रिया दिइरहेका छन्।

माओवादीका नेताहरुले भोलि नै पार्टी एकता हुने र निर्वाचन आयोगमा दर्ता हुने सम्भावना रहेको प्रतिक्रिया दिइरहँदा एमाले नेताहरु भने भोलि पार्टी एकता हुने सम्भावना कम भएकाले मिति भने तोकिन सक्ने बताउँछन्। त्यसरी तोकिने मिति जेठ ६ हुन सक्ने एमालेका एक उच्च नेताले प्रतिक्रिया दिए।

भोलि नै एकता गर्ने सम्भावना भएमा पत्रकार सम्मेलन र ६ गते भएमा संयुक्त सभा गरेर पार्टी एकताबारे जानकारी दिइनेछ।

स्थानीय सरकार : एक वर्षसम्म हिँडियो मात्रै, अब दौडिनुपर्छ

किशोर दहाल

बैशाख ३१, २०७५| प्रकाशित २०:००

जनताको सबैभन्दा नजिकको सरकार अस्तित्वमा आएको एक वर्ष भएको छ। अघिल्लो वर्ष आजकै दिन प्रदेश ३, ४ र ६ का ४ महानगरपालिका, १ उपमहानगरपालिका, ९२ नगरपालिका र १ सय ८६ गाउँपालिकामा मतदान भएको थियो। अन्य प्रदेशमा पनि क्रमशः असार १४ र असोज २ मा गरी ३ चरणमा चुनाव भएपछि अहिले देशका कुल ७ सय ५३ स्थानीय सरकारले जनप्रतिनिधि पाएका छन्।

स्थानीय तहका विविध आयाम जनतासँग प्रत्यक्ष जोडिएको हुन्छ। मुख्यतः यो निर्वाचनले यसअघि १५ वर्षसम्म रिक्त रहेको स्थानीय निकायको पूर्ति र प्रतिस्थापन गरेको छ। अब जनताका नजिकै जनताकै मतद्वारा चुनिएका प्रतिनिधिहरु छन्। साथै, उनीहरु पहिलेजस्तो स्थानीय निकाय मात्र होइनन्, स्थानीय सरकार नै चलाइरहेका छन्। त्यस्तै, ठूलो संख्यामा महिला प्रतिनिधित्व सुनिश्चित भएको छ। संविधानले नै कतिपय पदका लागि महिला प्रतिनिधित्व सुनिश्चित गरेकाले स्थानीय तहदेखि नै महिलामा नेतृत्व विकास र निर्णय क्षमता अभिवृद्धि गराउन यो संरचनाले सहयोग पुर्‍याएको छ।

'हिजो जिविसबाट ५० हजार रुपैयाँ माग गर्न ठूलै मान्छेको पहुँच चाहिन्थ्यो',  गाउँपालिका महासंघका अध्यक्ष समेत रहेका जुगल गाउँपालिकाका अध्यक्ष होमनारायण श्रेष्ठ भन्छन्, 'अहिले गाउँका सामान्य मानिससँग पनि यहाँ यस्तो समस्या पर्‍यो, समाधानका लागि पाँच लाख चाहियो भन्ने तागत बढेको छ।'

आधा सच्चिएको राष्ट्रवाद !

किशोर दहाल

बैशाख २५, २०७५| प्रकाशित १०:४६

काठमाडौं- प्रधानमन्त्रीका रुपमा केपी शर्मा ओलीको दोस्रो पटकको उदय उनको पहिलो कार्यकालकै कारण सम्भव भएको हो। विशेषगरी पहिलो कार्यकालमा भारतीय नाकाबन्दीमा अडान लिएर, चीनसँग केही सम्झौता गरेर, विकास र सपनाका कुरा गरेर उनले एउटा जमातमा लोकप्रियता हासिल गरे। आफूलाई राष्ट्रवादी नेताका रुपमा प्रस्तुत गर्न सके।

समयले खोजेको के थियो, राजनीतिले खोजेको के थियो भन्नेमा बहस हुँदै गर्ला तर केपी शर्मा ओलीले नेपालको एउटा समुदायमा लामो समयदेखि 'खोजेजस्तो नेता'को रिक्त स्थान पूरा गरे। उनी विकासदेखि स्वाभिमानका प्रतीकका रुपमा उदाए।

तर, उनको सत्ता यात्रा लामो समयसम्म कायम रहन सकेन। उनलाई माओवादी केन्द्रका अध्यक्ष पुष्पकमल दाहाल 'प्रचण्ड'ले प्रतिस्थापन गरे। कुनै बेलाका राष्ट्रवादी नेता ठानिएका प्रचण्ड त्यतिबेला 'लम्पसारवादी' नेतामा पदार्पण भएको व्याख्या खुबै प्रचारित भयो। 'राष्ट्रवादी प्रधानमन्त्री' ओलीलाई सत्ताबाट विस्थापन गरेकै कारण प्रचण्डलाई 'ओलीवादी'जमातले लम्पसारवादी प्रधानमन्त्री करार गर्न कुनै कसर बाँकी राखेन।

कांग्रेसमा विवादका बीच पदाधिकारी चयन

किशोर दहाल

बैशाख २१, २०७५| प्रकाशित १७:४८

काठमाडौं- नेपाली कांग्रेसले रिक्त रहेको पदाधिकारी चयन गरेको छ। नेपाली कांग्रेसको निर्वाचित केन्द्रीय कार्यसमितिको आज बसेको बैठकले विमलेन्द्र निधिलाई उपसभापति, पूर्णबहादुर खड्कालाई महामन्त्रीमा र डा प्रकाशशरण महतलाई सहमहामन्त्रीमा बहुमतले चयन गरेको हो।

बैठकमा सहभागी सदस्यहरुमध्येबाट बहुमतले पदाधिकारी चयन गरिएको हो। 'एउटा राजनीतिक दलमा कुनै निर्णय सर्वसम्मत रुपमा र कहिले बहुमतबाट हुन्छ', पार्टी प्रवक्ता विश्वप्रकाश शर्माले भने, 'यसलाई स्वभाविक रुपमा लिनुपर्छ।'

'महाधिवेशन भएको २ वर्षसम्म पदाधिकारी चयन नहुँदा उत्पन्न भएका सबै प्रश्न आजदेखि अन्त्य भएको छ। आजदेखि नै नयाँ पदाधिकारीले काम सुरु गर्नुहुनेछ,' शर्माले भने।

पदाधिकारीमा चयन भएका निधि, खड्का र महत सभापति देउवानिकट नेताहरु हुन्।

पदाधिकारी चयन हुँदै गर्दा वरिष्ठ नेता रामचन्द्र पौडेल पक्ष भने असन्तुष्ट छ। बैठकमा पौडेल पक्षधरका केही नेता बीचमै उठेर हिँडेका थिए।

प्रचण्ड, बाबुराम र उपेन्द्रबीच भेटवार्ता

किशोर दहाल

बैशाख २१, २०७५| प्रकाशित १२:४९

काठमाडौं– माओवादी केन्द्रका अध्यक्ष पुष्पकमल दाहाल 'प्रचण्ड', नयाँ शक्तिका संयोजक डा बाबुराम भट्टराई र संघीय समाजवादी फोरमका अध्यक्ष उपेन्द्र यावदबीच आज भेटवार्ता भएको छ।

शुक्रबार बिहान प्रचण्ड निवास खुमलटारमा तीन अध्यक्षबीच भेटवार्ता भएको माओवादी प्रवक्ता पम्फा भुसालले पुष्टि गरेकी छिन्।

एमाले र माओवादीबीच एकतामा गतिरोध देखिइरहेको बेलामा प्रचण्डले आफ्नै निबासमा दुई नेतालाई बोलाएर गरेको भेटवार्तालाई अर्थपूर्ण रुपमा हेरिएको छ।

यस्तै, भेटघाटमा सामान्य छलफल मात्र भएको नयाँ शक्तिका सूचना तथा सञ्चार विभाग प्रमुख विश्वदीप पाण्डेले जानकारी दिएका छन्।

भट्टराई पूर्वमाओवादी उपाध्यक्ष हुन् भने यादव नेतृत्वको फोरमलाई पनि माओवादी एजेन्डाको नजिकको पार्टीको रुपमा हेरिन्छ।

नेपाल लाइभमा प्रकाशित / http://nepallive.com/story/23081

रिक्त पदाधिकारी चयनका लागि बस्ने भनिएको कांग्रेस बैठक सर्‍यो

किशोर दहाल

बैशाख १७, २०७५| प्रकाशित १०:५७

काठमाडौं- सभापति शेरबहादुर देउवाले डाकेको निर्वाचित केन्द्रीय सदस्यहरुको बैठक बस्दै नबसी स्थगित भएको छ। रिक्त पदाधिकारी चयनका लागि सोमबार बिहानलाई बोलाइएको बैठक वैशाख २१ दिउँसो २ बजेसम्मका लागि सरेको प्रवक्ता विश्वप्रकाश शर्माले जानकारी दिए।

आइतबार केन्द्रीय कार्यसमितिको बैठक सकिए लगत्तै सभापति देउवाले निर्वाचित केन्द्रीय सदस्यहरुको बैठक आज बिहान ८ बजेका लागि बोलाएपछि नेता रामचन्द्र पौडेल पक्षधर नेताहरुले असन्तुष्टि जाहेर गरेका थिए।

कांग्रेसमा महाधिवेशन भएको २ महिनाभित्र चयन गरिसक्नुपर्ने पदाधिकारी २६ महिनासम्म पनि चयन हुन सकेको छैन।

कांग्रेस निर्णय : पहाड खोतलेर मुसाको सिकार

किशोर दहाल

बैशाख १७, २०७५| प्रकाशित ०१:३२

काठमाडौं- चुनावी हारको समीक्षा र पार्टीको भावी रणनीति तय गर्न बसेको कांग्रेस केन्द्रीय कार्यसमिति बैठक चौधौं दिनसम्म बसेर आइतबार सकिएको छ। बैठक जति गरमागरम भयो, निर्णय उति सशक्त हुन सकेन। विशेषगरी देउवा पक्ष इतरका नेताहरुले बैठकमा उठाएका मुद्दाहरुलाई शाब्दिक कुशलताका साथ निस्तेज तुल्याउन संस्थापन पक्ष सफल भएको छ।

देउवा पक्ष इतरका नेताहरुका केही सोझा र साझा सवालहरु बैठकभर उठिरहेका थिए। मुख्यगरी चुनावी हारको मुख्य जिम्मेवारी सभापतिले लिनुपर्ने, महासमिति बैठक तत्काल बोलाइनुपर्ने र विधान विपरितका समिति खारेज गरिनुपर्ने उनीहरुका माग थिए। तर देउवा पक्षले यी तीनवटै मुद्दामा कुशलतापूर्वक अर्को पक्षको आँखामा छारो हाल्न सफल भएको छ।

निर्णयको भाषा मिलाउन केही दिनयता कसरत चलिरहेको थियो। शुक्रबार केन्द्रीय सदस्यले बोलिसकेपछि महामन्त्रीको प्रतिवेदन प्रस्तुत हुने बताइएको थियो। तर त्यसो हुन सकेन। विवादका बीच शनिबार बिहान बस्ने भनिएको बैठक बस्नै सकेन। आइतबार पनि सहमतिको प्रयास चलिरह्यो। केही नेताहरुले सहमतिको भाषामा महामन्त्रीको प्रतिवेदन अथवा समग्र बैठकको निर्णयमा सहमति जुटाउन दिनभर दौडधुप चलिरह्यो। आइतबार बिहान ९ बजेका लागि बोलाइएको बैठक पनि साँझ सबा ७ मा मात्रै सकिएको थियो।

निर्वाचित केन्द्रीय समितिको बैठकप्रति पौडेल पक्षको घोर आपत्ति

किशोर दहाल

बैशाख १६, २०७५| प्रकाशित २२:५७

काठमाडौं- सभापति देउवा पक्षधरले रिक्त पदाधिकारी चयनका लागि सोमबार बिहान निर्वाचित केन्द्रीय समितिको बैठक बोलाएकोप्रति वरिष्ठ नेता रामचन्द्र पौडेल पक्षले कडा आपत्ति प्रकट गरेको छ।गत चैत ९ देखि जारी केन्द्रीय कार्यसमिति बैठकको अन्त्य गर्दै पदाधिकारी चयनका लागि सोमबार बिहानका लागि बैठक बोलाइएको जानकारी प्रवक्ता विश्वप्रकाश शर्माले दिएका थिए।

बैठकको निर्णय सुनाउनको लागि गरिएको प्रवक्ता र महामन्त्रीको पत्रकार सम्मेलन सकिए लगत्तै पार्टी कार्यालयमै पौडेलले पत्रकार सम्मेलन गरेर सोमबार बोलाइएको बैठकको विरोध गरेका हुन्। 'भोलि बोलाइएको बैठक आपत्तिजनक छ', पत्रकारहरुसँग पौडेलले भने।पौडेलले सल्लाह र सहमति नगरी बैठक बोलाइएको त्यो बैठक विधान र नियम विपरीत भएको भन्दै पौडेलले आपत्ति प्रकट गरेका हुन्।'महाधिवेशन सकिएको दुई महिनाभित्रै नियुक्त गरिसक्नुपर्ने पदाधिकारी चयन दुई वर्षसम्म नगरेपछि त्यो पदहरु स्वत रिक्त हुन्छ', पौडेलले भने।यस्तै, केन्द्रीय कार्यसमिति बैठक समापनका क्रममा चुनावी हारबारे सभापति शेरबहादुर देउवाले जिम्मेवारी नलिएकोमा पनि पौडेलले आपत्ति जनाए।

कांग्रेस केन्द्रीय कार्यसमिति बैठक सुरु

किशोर दहाल

बैशाख १६, २०७५| प्रकाशित १८:११

काठमाडौं– नेपाली कांग्रेसको केन्द्रीय कार्यसमिति बैठकमा महामन्त्रीले प्रस्तुत गर्ने प्रतिवेदनमा गुटहरूको विवाद मिल्न नसक्दा अनिश्चित बनेको बैठक अन्तत: साँझदेखि सुरु भएको छ। बिहान ९ बजेका लागि बोलाइएको बैठक साँझ ६ बजेदेखि पार्टीको केन्द्रीय कार्यालय सानेपामा सुरु भएको छ।

विवाद मिलाएर सहमतिको प्रतिवेदन तयार भएपछि बैठक बसेको कांग्रेस प्रवक्ता विश्वप्रकाश शर्माले जानकारी दिए। प्रतिवेदनमा चुनावी समीक्षाको सार आउने प्रवक्ता शर्माले बताए। महामन्त्रीको प्रतिवेदनले पार्टीमा जागरण र उत्साह ल्याउने अपेक्षा रहेको उनले बताए।

केन्द्रीय समिति बैठक आजै सकिने जनाइएको छ। प्रदेश तथा प्रतिनिधिसभा निर्वाचनमा पार्टी हार्नुको कारणबारे विवाद हुँदा बैठक शनिबारदेखि अनिश्चित बनेको थियो।

महामन्त्रीको प्रतिवेदनमा सहमति नजुट्दा कांग्रेस बैठक अन्योलमा

किशोर दहाल

बैशाख १६, २०७५| प्रकाशित १४:२०

काठमाडौं– नेपाली कांग्रेसको केन्द्रीय कार्यसमिति बैठकमा महामन्त्रीले प्रस्तुत गर्ने प्रतिवेदनमा गुटहरूको विवाद मिल्न नसक्दा आइतबार बिहान ९ बजेका लागि बोलाइएको बैठक दिउँसो २ बजेसम्म पनि बस्न सकेको छैन।

चुनावी हारको समीक्षा र आगामी रणनीति तय गर्न भन्दै बोलाइएको बैठकमा केन्द्रीय सदस्यहरुले शुक्रबार नै आफ्नो धारणा राखिसकेका छन्। बैठकमा झण्डै ७० सदस्यले आफ्नो धारणा राखेका छन्। बैठकमा उठेका विषयलाई एकिकृत गरि महामन्त्रीले प्रतिवेदन ल्याउने भनिए पनि सहमति जुट्न नसक्दा बैठक बस्न नसकेको हो।

‘प्रतिवेदन फिनिसिङको काम भइरहेको छ’, कांग्रेस प्रवक्ता विश्वप्रकाश शर्माले भने, ‘सो काम सकिएपछि बैठक सुरू हुन्छ।’

महानमन्त्रीको प्रतिवेदनले बैठकमा उठेका असन्तुष्टिलाई सम्बोधन नगर्ने संकेत पाएपछि रामचन्द्र पौडेल पक्षका नेताहरूले विरोध गरेका छन्। तर देउवा पक्ष भने सहमति नभए आफू अनुकूलकै प्रतिवेदन ल्याउन कसरत गरिरहेको छ।

Tuesday, May 29, 2018

महामन्त्रीको प्रतिवेदनमा सहमति नजुटेपछि कांग्रेस बैठक स्थगित

किशोर दहाल

बैशाख १५, २०७५| प्रकाशित २०:२३

काठमाडौं- नेपाली कांग्रेसको जारी केन्द्रीय कार्यसमिति बैठकमा महामन्त्रीले प्रस्तुत गर्ने प्रतिवेदनमा सहमति जुट्न नसकेपछि शनिबार बिहान ९ बजेका लागि बोलाइएको बैठक बस्दै नबसी स्थगित भएको छ। अर्को बैठक आइतबार बिहान ९ बजे बोलाइएको छ।

'आज (शनिबार) को बैठक स्थगित भयो', कांग्रेस केन्द्रीय सदस्य धनराज गुरुङले भने, 'अर्को बैठक भोलि ९ बजे बस्नेछ।'

चुनावी हारको समीक्षा र आगामी रणनीति तय गर्न भन्दै बोलाइएको बैठकमा केन्द्रीय सदस्यहरुले शुक्रबार नै आफ्नो धारणा राखिसकेका छन्। गत चैत ९ देखि जारी बैठकमा झन्डै ७० जनाले आफ्नो धारणा राखेका थिए।

शुक्रबार नै पदाधिकारीले पनि जवाफ दिएर बैठक अन्त्य गर्ने बताइए पनि सहमतिका लागि शनिबारसम्म समय बढाइएको थियो। शनिबार बिहान ९ बजेका लागि तय गरिएको बैठक बस्न नसकेपछि शीर्ष नेताहरुले दिउँसो ३ बजेदेखि छलफल गरेर सहमतिको प्रयास गरेका थिए। तर, सहमति जुट्न नसकेपछि बैठक स्थगित भएको हो।

बैठकमा उठेका धारणाहरुलाई समेटेर महामन्त्रीले प्रस्तुत गर्ने प्रतिवेदनमा नेताहरुबीच सहमति जुट्न सकेको छैन।

महामन्त्रीको प्रतिवेदनमा सहमति नजुटेपछि कांग्रेस केन्द्रीय समिति बैठक अनिश्चित

किशोर दहाल

बैशाख १५, २०७५| प्रकाशित १७:०६

काठमाडौं- शनिबार बिहान ९ बजेका लागि बोलाइएको केन्द्रीय कार्यसमिति बैठक साँझ ५ बजेसम्म पनि सुरू हुन सकेको छैन।

गत चैत ९ देखि जारी बैठकमा केन्द्रीय सदस्यहरूले शुक्रबार नै आफ्नो धारणा राखिसकेका छन्।

बैठकमा उठेका धारणाहरूलाई समेटेर महामन्त्रीले प्रस्तुत गर्ने प्रतिवेदनमा नेताहरू बीच सहमति जुट्न नसक्दा शनिबार सकिने भनिएको बैठक अनिश्चित बनेको हो।

महामन्त्रीको प्रतिवेदनले बैठकका असन्तुष्टिलाई सम्बोधन नगर्ने संकेत पाएपछि कतिपय सदस्यहरूले 'नोट अफ डिसेन्ट' लेख्ने संकेत दिएका थिए। जसले गर्दा सभापति सहितका मुख्य नेताहरूले सहमति गर्न चाहेका हुन्। सभापति देउवा, शशांक कोइराला, रामचन्द्र पौडेल, विमलेन्द्र निधि, विजयकुमार गच्छदार लगायतका नेताहरू दिउँसो तीन बजेदेखि छलफलमा व्यस्त छन्। शीर्ष नेताहरूले प्रतिवेदनको टुंगो लगाएपछि बैठक बसेर कांग्रेस बैठक टुंग्याउने तयारी छ।

देउवा पक्षइतरका नेताले चुनावी हारमा सभापति देउवाको रणनीतिक अकुशलता देखिएको, विधान विपरीत संसदीय बोर्ड, कार्यसम्पादन समिति बनाएकाले खारेज गर्नुपर्ने, महासमिति बैठक र अग्रिम महाधिवेशन बोलाउनुपर्ने लगायतका माग गरेका थिए।

त्यस्तै, देउवा पक्षकाले भने उल्लेखित कमजोरीमा सभापति मात्रै जिम्मेवार हुन नसक्ने धारणा राखेका थिए। नेतृत्व तहमा भएका सबैले जिम्मेवारी लिनुपर्ने बताएका थिए। साथै, दुई वटा कम्युनिस्ट पार्टी मिलेकाले कांग्रेस हार्नु स्वाभाविक भएको देउवा पक्षीय नेताहरूको तर्क थियो।

नेपाल लाइभमा प्रकाशित / http://nepallive.com/story/22730

कांग्रेस बैठक : केन्द्रीय सदस्यले बोल्ने पालो सकियो, अब पदाधिकारीले जवाफ दिने

किशोर दहाल

बैशाख १४, २०७५| प्रकाशित १४:०४

काठमाडौं- नेपाली कांग्रेसको जारी केन्द्रीय कार्यसमिति बैठकमा केन्द्रीय सदस्यहरूले आफ्नो धारणा राख्ने क्रम सकिएको छ। बैठकमा आजै पदाधिकारीले जवाफ दिने कार्यक्रम छ।

'अन्तिममा केन्द्रीय सदस्य रामचन्द्र पौडेलले आफ्ना धारणा राख्नुभयो', कांग्रेस प्रवक्ता विश्वप्रकाश शर्माले भने, 'अब महामन्त्री र सभापतिले बैठकमा उठेका विषयमाथि जवाफ दिनुहुनेछ।'

बैठकमा हिजो ३ घन्टाभन्दा बढी बोल्दा पनि आफ्नो धारणा नसिध्याएका विशेष आमन्त्रित सदस्य विजयकुमार गच्छदारले आज थप सबा १ घन्टा बोलेका थिए।

'उहाँले पार्टी एकीकरण गर्दा भएका सम्झौताहरूलाई लागू गर्न जोड दिनुभयो', प्रवक्ता शर्माले भने।

गच्छदारपछि बोलेका पौडेलले भने चुनावमा अन्तर्घात गर्नेहरूलाई छानबिन गरी कारबाही गर्न जोड दिए।

गत चैत ९ देखि जारी बैठक आज सकिने सम्भावना रहेको प्रवक्ता शर्माले बताए।

नेपाल लाइभमा प्रकाशित / http://nepallive.com/story/22664

कांग्रेसमा 'युवा प्रतिवेदन'ले देखाएको बाटो

किशोर दहाल

बैशाख ११, २०७५| प्रकाशित २०:४१

काठमाडौं- ०७४ चैत ९ देखि चलेको कांग्रेस केन्द्रीय कार्यसमितिमा मंगलबार ६ युवा नेताका तर्फबाट गगन थापाले ५१ पाना लामो प्रतिवेदन पेश गरेका छन्। वृद्ध नेताहरु सामान्य राजनीतिक छलकपटभन्दा माथि उठ्न नसकेको विगतको समीक्षा बैठकहरुको निरन्तरतामाथि थापाले प्रस्तुत गरेको प्रतिवेदनले क्रमभंग गर्ने प्रयास गरेका छन्।

प्रतिवेदन भावनात्मकभन्दा पनि तथ्यपरक बनाउने प्रयास गरिएको छ। त्यसैले खास व्यक्तिको हारजितबाट सिर्जित भावनात्मक आवेगभन्दा इतिहासदेखिकै कांग्रेसको भूमिकालाई केलाउँदै आजको अवस्थासम्म आइपुगेको बाटो खोतलिएको छ। साथै, कांग्रेसको अबको बाटोको नक्सांकन गर्ने प्रयास पनि गरिएको छ।

जब जनताले जिते

किशोर दहाल

बैशाख ११, २०७५| प्रकाशित ०८:०२

पछिल्ला १२ वर्षमा देशमा निकै उचारचढाव आएका छन्। डेढ दशक अगाडि कल्पनासम्म गर्न नसकिने धेरै राजनीतिक मुद्दाहरुलाई हामीले हासिल गरेका छौं। देश सिद्धान्ततः त्यही बाटोतर्फ अघि बढिरहेको छ, जे जनता चाहन्छन्।

आज भोग्दै गरिएका कैयौं राजनीतिक उपलब्धीको पछाडि १२ वर्षअघिको जनताको आवेगपूर्ण सडक संघर्ष जोडिएको छ। देशका सर्वशक्तिमान राजाको बन्दुक र सम्पूर्ण राज्य संयन्त्रको दुरुपयोगलाई जनताले सडकमा उभिएर छाती थापेरै चुनौति दिए। संसदीय राजनीति गरेका शक्ति र सशस्त्र संघर्ष गरिरहेको तत्कालिन नेकपा माओवादीको संयुक्त नेतृत्वमा जनताले सडक संघर्षबाटै आफ्नो जीत सुनिश्चित गर्न सकेका थिए।

२०५२ देखि ‘जनयुद्ध’ गरिरहेको माओवादी र तीन वर्षदेखि सडक संघर्ष गर्दे आएका कांग्रेस, एमालेजस्ता संसदवादी दलहरुको संघर्षको उच्चतम बिन्दु मान्न सकिन्छ, २०६३ वैशाख ११ को दिनलाई। निरन्तर १९ दिनदेखि लाखौं जनता सडकमा उत्रेर गरेको आन्दोलनलाई जित्न असम्भव देखेपछि ११ गते राति तत्कालीन राजा ज्ञानेन्द्रले ‘जनताको नासो जनतालाई नै फर्काएको’ भन्दै विघटित संसदलाई पुनर्स्थापना गर्न बाध्य भएका थिए। २०६२ चैत २४ देखि राजाका कर्फ्यु र निषेधाज्ञा तोडेर भएको आन्दोलनपछि उनी पछि हट्नु अवश्यम्भावी थियो र भयो पनि त्यस्तै।

ओली-प्रचण्डले किन दिन सकेनन् एकताको प्रस्ट आधार?

किशोर दहाल

बैशाख ९, २०७५| प्रकाशित २३:०९

काठमाडौं– प्रचारित गरिएजस्तो वैशाख ९ अर्थात् आजैको दिन पार्टी एकता नहुने भएपछि एकताको प्रस्ट आधार प्रस्तुत गर्न नेकपा एमाले र माओवादी केन्द्रले नेपालमा कम्युनिस्ट पार्टीको स्थापना दिवसमा संयुक्त कार्यक्रम आयोजना गरे। तर, एकताको आधार भने प्रस्तुत गर्न सकेनन्। खासमा विवादमा रहेको भनिएको विषयलाई छिचोल्न भइरहेको प्रयासबारे उनीहरुले कार्यकर्तालाई कुनै विश्वसनीय आधार दिन सकेनन्।

कार्यक्रममा माओवादी अध्यक्ष पुष्पकमल दाहाल 'प्रचण्ड'ले ३४ मिनेट बोलेका थिए भने एमाले अध्यक्ष एवं प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले ६० मिनेट बोलेका थिए। एकताबाट फर्किने ठाउँ नभएको, एकताको विकल्प नभएको तथा विकास र समृद्धिका लागि एकता अपरिहार्य रहेको भन्नेमै उनीहरुको भाषण केन्द्रित थियो।

अब दायाँ-बायाँ गर्ने छुट छैन : प्रचण्ड

किशोर दहाल

बैशाख ९, २०७५| प्रकाशित १६:४५

काठमाडौं- माओवादी केन्द्रका अध्यक्ष पुष्पकमल दाहाल प्रचण्डले नेकपा एमाले र माओवादी केन्द्रबीच एकता गरी छिटै नयाँ केन्द्रीय समिति घोषणा गर्ने बताएका छन्।

राष्ट्रिय सभागृहमा आयोजत नेपाल कम्युनिस्ट पार्टीको स्थापना दिवस तथा लेनिन जयन्तीमा आयोजित संयुक्त कार्यक्रममा बोल्दै अध्यक्ष दाहालले दुई पार्टी एकता अन्तिम बिन्दुमा पुगेको बताए।